Netherlands

Veel raadsels rond miljoenenfraude van overleden topman van landsadvocaat

Bureau landsadvocaat De bestuursvoorzitter van Pels Rijcken stal jarenlang geld van cliënten. Heeft de ‘landsadvocaat’ de eigen organisatie wel op orde?

De in memoriam is van de website verdwenen. „Geschokt berichten wij u dat Frank Oranje, notaris bij Pels Rijcken, is overleden”, luidde de tekst die het advocatenkantoor afgelopen november na zijn plotselinge overlijden publiceerde. „Wij zullen zijn warme persoonlijkheid, scherpe geest, zorgzaamheid en grote gevoel voor humor missen.”

Dinsdag meldde Pels Rijcken opnieuw dat het „geschokt” is. Maar nu vanwege „het gedrag van Oranje”. De prominente notaris, die ruim 25 jaar voor Pels Rijcken werkte, blijkt zakelijke klanten van het kantoor voor miljoenen te hebben bestolen. Via „geraffineerd frauduleus handelen” sluisde hij zo’n tien jaar lang bedragen van derdengeldrekeningen weg naar eigen privérekeningen.

Het in Den Haag gevestigde Pels Rijcken (290 medewerkers) is een van ’s lands grootste en meest prominente advocaten- en notariskantoren. Als ‘landsadvocaat’ treedt Pels Rijcken voor de Rijksoverheid op als juridisch adviseur en advocaat in zo’n duizend rechtszaken per jaar.

Wordt de Staat bijvoorbeeld gedagvaard door Viruswaarheid, dan verdedigt Pels Rijcken in de rechtszaal de avondklok. Dat doet het al decennia, zonder aanbesteding. De overheid verdedigen is lucratief. Zo becijferde EenVandaag dat ministeries in 2018 zo’n 25 miljoen euro kwijt waren aan het inhuren van de landsadvocaat.

Een raadsel

Frank Oranje was een van de gezichten van Pels Rijcken en werd in 2018 zelfs als eerste notaris tot bestuursvoorzitter benoemd.

Lees ook: Notaris mogelijk uit ambt gezet om fraude en misleiding

Oranje werd in september 2020 geschorst en de toegang tot het kantoor ontzegd toen het Openbaar Ministerie Pels Rijcken op de hoogte stelde van een strafrechtelijk onderzoek dat de FIOD als sinds 2019 naar de notaris uitvoerde. Oranje (58) maakte in november een einde aan zijn leven.

Een verklaring voor de fraude en wat hij met het geld deed, heeft hij niet gegeven. Rondom Pels Rijcken wordt de zaak als „surrealistisch” en „een raadsel” getypeerd. In een persverklaring stelt het advocatenkantoor dat het „niet begrijpt wat hem heeft bewogen”. Pels Rijcken heeft de zakelijke klanten van wie Oranje stal gecompenseerd en is nu met de executeur-testementair van zijn nalatenschap in „constructief” overleg over een schadevergoeding.

Onduidelijk is in hoeverre het gestolen geld terug te halen is. Het laatste jaarverslag van Oranjes privéholding toont 3 miljoen euro eigen vermogen: een bedrag dat hij ook met het reguliere, royale partnerinkomen van Pels Rijcken verdiend kan hebben. Hoeveel er exact is verdwenen, houden het kantoor en het OM in het midden.

Het vier-ogen-principe gold, boekingen leken legitiem

Woordvoerder van Pels Rijcken

Voor Pels Rijcken is de kwestie pijnlijk. Dat een topnotaris jarenlang ongezien heeft kunnen frauderen, roept vragen op over de interne organisatie en controleprocedures.

Notarissen vervullen als onafhankelijk tussenpersoon een spilfunctie in het economische en maatschappelijk verkeer. Zij worden benoemd door de Kroon en oefenen een wettelijk monopolie uit: vastgoedtransacties en bepaalde aandelenoverdrachten moeten via een notaris lopen. Belangrijk onderdeel van het takenpakket is het beheer van derdengeldrekeningen waarop bijvoorbeeld de aankoopprijs van een huis of bedrijfsovername wordt gestort.

Lees ook: De verdachte transacties van de prijsstuntende notarissen

„Je parkeert je geld op een veilige plek. Die moet dan ook echt veilig zijn”, benadrukt voorzitter Marijke Kaptein van het Bureau Financieel Toezicht (BFT), dat in 1939 werd opgericht om toezicht te houden op derdengeldrekeningen. Als toezichthouder op het notariaat doet BFT momenteel onderzoek naar de kwestie. Kaptein stelt in algemene zin dat dergelijke onderzoeken niet alleen inzoomen op de rol van een notaris, maar ook naar het kantoor en of de controleprocessen wel op orde zijn.

Oranje is niet de eerste notaris die steelt van een derdenrekening, maar wel de meest prominente. De afgelopen jaren zijn vaker notarissen uit het ambt gezet of vervolgd, maar het betrof vooral kleine spelers. Vanwege de gevoeligheid voor misbruik stelt de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie dat het „gebruikelijk” is dat „een kantoorgenoot meekijkt bij alle betalingen”. Dit wordt het vier-ogen-principe genoemd. Hoe een individuele notaris deze interne controle inricht, is aan het kantoor zelf.

„Kantoren moeten hun controle zodanig inrichten dat niet één persoon kan gaan over wat er op een rekening staat”, zegt Leon Verstappen, hoogleraar notarieel recht aan de Rijksuniversiteit Groningen. Hij vindt de fraudezaak bijzonder opmerkelijk. „Het gebeurt nota bene bij de landsadvocaat. Die moeten dit soort procedures gewoon goed op orde hebben. Er moeten altijd meerdere mensen meekijken, zodat iemand niet zo’n gelegenheid krijgt.”

Een woordvoerder van Pels Rijcken stelt dat het kantoor wel degelijk zulke controles had. „Er was een vier-ogen-principe, maar het leken legitieme boekingen.Oranje wist hoe hij dat moest gebruiken. Het is heel geraffineerd gegaan.” Op advies van een externe onderzoeker zijn de interne procedures inmiddels „aangescherpt”.

Pels Rijcken ziet zichzelf als „slachtoffer”. Of het kantoor zelf sancties tegemoet kan zien is niet duidelijk. Het OM wil hier desgevraagd „geen uitspraken” over doen zo lang het strafrechtelijk onderzoek loopt.

Over de belangrijkste opdrachtgever – de Staat der Nederlanden – hoeft Pels Rijcken zich vooralsnog geen zorgen te maken. Demissionair minister van Justitie Ferd Grapperhaus (CDA) heeft „geen aanleiding tot zorg ten aanzien van de kwaliteit en legitimiteit van de landsadvocaat”.

Praten over zelfdoding kan bij de landelijke hulplijn 113 Zelfmoordpreventie. Telefoon 0900-0113 of www.113.nl

Football news:

Duitsland en Brazilië zullen in dezelfde groep spelen op het olympische voetbaltoernooi
Everton captain op Super League: Ik ben blij dat deze onzin werd geannuleerd na de verontwaardiging van mensen. De big six spelers zijn niet verantwoordelijk voor iets
Super League is een leugen. Dit is een PowerPoint-project. De president van La Liga vertrapt op het bent toernooi
Laporta informeerde Tebas over de oprichting van de Super League 3 dagen voor de aankondiging van de oprichtende clubs. Het hoofd van de Liga gaf informatie aan Ceferin
Robert Lewandowski: Ik wil nog minstens vijf jaar spelen. Nu ben ik in het beste team in de wereld
Mourinho ontmoette de spelers van Tottenham na het ontslag en 4 uur scherp bekritiseerde hun spel voor teamgenoten
Pep Guardiola: Super League is een gesloten hoofdstuk. De eigenaren van City hoeven zich niet te verontschuldigen aan mij