Poland

Budżet odrabia straty. Czy rządowi starczy na nowe prezenty?

Bud¿et i Podatki

Mateusz Morawiecki

PAP/Marcin Obara

Na szybszym od oczekiwañ wzroœcie PKB oraz inflacji korzysta tak¿e kasa pañstwa i notuje rekordowe nadwy¿ki. Ale to nie musi oznaczaæ, ¿e staæ nas na planowan¹ przez rz¹d ekspansjê fiskaln¹.

Bud¿et pañstwa wygl¹da coraz lepiej. Po maju nadwy¿ka dochodów nad wydatki wynosi³a a¿ 9,4 mld z³. By³ to ju¿ drugi miesi¹c z rzêdu z tak imponuj¹cym wynikiem. Wp³ywy z podatku VAT oraz PIT rosn¹ zaœ w tempie dwucyfrowym i s¹ wy¿sze o ponad 20 proc. w porównaniu z okresem styczeñ–maj 2020.

Odbicie z do³ka

– Gospodarka rozkrêca siê szybciej, ni¿ mo¿na siê by³o spodziewaæ, szybko roœnie w szczególnoœci popyt krajowy, który jest g³ównym Ÿród³em dochodów bud¿etu – wyjaœnia Piotr Bielski, ekonomista Santander Bank Polska. – Jednoczeœnie mamy podwy¿szon¹ inflacjê, a im bardziej dro¿ej¹ us³ugi i towary w sklepach, tym wiêkszymi wp³ywami z VAT mo¿e cieszyæ siê resort finansów – dodaje.

Czytaj tak¿e: NBP zasili³ kasê pañstwa prawie 9 mld z³ zysku

Poza tym ca³kiem niez³a jest sytuacja na rynku pracy. Pracodawcy szukaj¹ pracowników i podnosz¹ wynagrodzenia, co z kolei przek³ada siê na bud¿etowe zyski z PIT. – Trzeba te¿ pamiêtaæ o efekcie do³ka, bo pierwsze piêæ miesiêcy ubieg³ego roku to jednak okres pierwszego lockdownu, który najmocniej uderzy³ w aktywnoœæ gospodarcz¹ i bud¿et pañstwa – zaznacza Bielski. Wówczas wp³ywy z VAT oraz PIT (w okresie styczeñ–maj) spad³y rok do roku po ok. 8,5 proc.

Przeciêtne wyniki

W kolejnych miesi¹cach mo¿emy równie¿ zobaczyæ spore nadwy¿ki w bud¿ecie pañstwa. – Szczególnie w czerwcu, gdy uwzglêdniona zostanie wp³ata zysku NBP w wysokoœci ok. 8,9 mld z³ – komentuje Karol Pogorzelski, ekonomista ING Banku Œl¹skiego. – Mo¿na szacowaæ, ¿e w ogóle bud¿et bêdzie na plusie a¿ do listopada, a o tym, jak du¿y bêdzie deficyt w tym roku, dowiemy siê zapewne dopiero w grudniu – mówi Pogorzelski. Dopiero bowiem na koniec roku resort finansów dokonuje najwiêkszych przesuniêæ w wydatkach, ustalaj¹c ostateczny wynik.

Czytaj tak¿e: Sk¹d rz¹d weŸmie pieni¹dze na ochronê zdrowia?

W sumie mo¿na powiedzieæ, ¿e bud¿et odrabia ju¿ straty po pandemii, ale zdaniem ekonomistów wcale to nie znaczy, ¿e finanse publiczne s¹ w œwietnej kondycji. – Raczej mo¿na mówiæ o normalizacji – uwa¿a Pogorzelski. Jak wylicza, w samym maju dochody podatkowe by³y ju¿ raczej przeciêtne lub nawet poni¿ej œredniej.

– Odbicie po za³amaniu w zesz³ym roku jest oczywistoœci¹, nieco inaczej wygl¹da sytuacja, jeœli porównamy siê z „normalnym" rokiem, czyli 2019 – zaznacza te¿ S³awomir Dudek, g³ówny ekonomista Fundacji FOR. W takim ujêciu dochody z CIT s¹ wci¹¿ ni¿sze, a dochody bud¿etu ogó³em wzros³y o 8,2 proc. – Jak na dwa lata to ju¿ ma³o imponuj¹ce odbicie, nie ma mowy o ¿adnym sukcesie. Tym bardziej ¿e inflacja rozpêdzi³a siê do 5 proc., a wartoœæ nominalna PKB zwiêkszy³a siê o 11 proc. – ocenia Dudek.

Epatowanie sukcesem

Gorzej, ¿e takie wyliczenia nie powstrzymuj¹ polityków przed epatowaniem nadwy¿kami w kasie pañstwa. Zdaniem Dudka to b³¹d, bo wzbudza postawy roszczeniowe i oczekiwania, ¿e staæ nas na nowe obietnice wyborcze.

– Polski £ad oznacza wzrost wydatków w relacji do PKB. Jeœli nie chcemy realizowaæ tego programu z deficytu, równie¿ dochody pañstwa powinny zwiêkszyæ siê w odpowiednim stopniu do PKB. A tymczasem spadaj¹ – zaznacza Dudek. – Wykonanie bud¿etu w tym roku wcale nie pokazuje, ¿e w finansach publicznych jest miejsce na Polski £ad – podkreœla.

Deficyt mo¿e spadaæ

Tak surowej oceny nie podzielaj¹ inni ekonomiœci. – Trudno powiedzieæ, czy staæ nas na Polski £ad, poniewa¿ nie znamy ³¹cznych kosztów tego programu – odpowiada Bielski. – Na pewno nie bêdzie on korzystnie wp³ywa³ na kondycjê bud¿etu pañstwa, ale na razie nie widaæ, by skala skutków finansowych by³a przeolbrzymia. Jeœli tak, to byæ mo¿e rzeczywiœcie Polski £ad zmieœci siê w obecnych finansach publicznych i uda siê nawet zrealizowaæ zapowiadan¹ redukcjê deficytu – uwa¿a Bielski.

Rz¹d prognozuje, ¿e ju¿ w 2024 r. deficyt sektora finansów publicznych spadnie poni¿ej 3 proc. PKB z 7 proc. PKB w 2020 r., zaœ zad³u¿enie – po wzroœcie do 60 proc. PKB w 2021 r. – spadnie do 57,9 proc. w 2024 r.

– Bie¿¹ca sytuacja bud¿etu jest relatywnie dobra, co sk³ania nas do obni¿enia prognoz deficytu sektora finansów publicznych na ten rok do ok. 5 proc. PKB – mówi Karol Pogorzelski. – Ale trzeba pamiêtaæ, ¿e o¿ywienie gospodarcze po pandemii nie bêdzie trwaæ d³ugo, najwy¿szej dwa lata – dodaje. Dlatego w polityce fiskalnej zalecane jest ostro¿ne, zrównowa¿one podejœcie, byœmy mogli utrzymaæ siê na œcie¿ce redukcji deficytu.

Jakub Sawulski ekspert Polskiego Instytutu Ekonomicznego

Rz¹d PiS w³aœciwie od pocz¹tku stosuje strategiê finansowania nowych programów ze wzrostu gospodarczego. I moim zdaniem, jest to strategia, która dotychczas by³a skuteczna. Sytuacja finansów publicznych nie pogarsza³a siê mimo realizacji ró¿nych wydatków, a wrêcz siê nawet poprawia³a. To dobry pomys³ równie¿ w obecnej sytuacji. Œwiatowi eksperci ekonomiczni nawo³uj¹, by iœæ w stronê ekspansywnej polityki fiskalnej. Wbrew pozorom to mo¿e przyczyniæ siê do konsolidacji finansów publicznych, czyli redukcji deficytu i zad³u¿enia w relacji do PKB, która jest oczywiœcie potrzebna po pandemicznym wysi³ku.

¯onglerka wydatkami

£¹cznie dochody bud¿etu pañstwa w okresie styczeñ–maj wynios³y 181,5 mld z³, co stanowi³o 44,6 proc. rocznego planu – poda³o Ministerstwo Finansów w œrodê. W porównaniu z ubieg³ym rokiem wzros³y o 24,4 mld z³. Z kolei wydatki bud¿etu w tym okresie siêgnê³y 172,1 mld z³ i by³y ni¿sze o 10,8 mld z³ ni¿ rok temu. Jak wyjaœnia resort finansów, ni¿sze wykonanie wydatków zwi¹zane jest g³ównie z ni¿szymi œrodkami przekazanymi do Funduszu Ubezpieczeñ Spo³ecznych (mniej o ok. 11,9 mld z³) oraz na obs³ugê d³ugu Skarbu Pañstwa (mniej o ok. 2,4 mld z³). Ni¿sze wykonanie wydatków wynika tak¿e – jak wyjaœniaj¹ ekonomiœci – z przesuniêæ dokonanych jeszcze w grudniu 2020 r. Wówczas rz¹d zdecydowa³ o tzw. prefinansowaniu wydatków na 2021 r., m.in. na 13. i 14. emeryturê, co obecnie oznacza „oszczêdnoœci" w FUS.

Football news:

Ronaldinho: I'm watching Milan, I hope they will continue to progress. I'm waiting for Monza in Serie A
Lautaro Martinez: Messi is the best player in the world. He is a model for everyone, we must learn from him
Manchester United and Real Madrid are close to an agreement on Varane. The defender will be paid 45-55 million euros
Fernando Torres took charge of the Atletico U19 team
Milan is Interested in Brandt from Borussia Dortmund
Novak Djokovic: Zlatan is a real fighter and a champion. I hope Milan will perform well in the Champions League
Lewandowski about the prize for the best player in Germany: Getting it twice in a row is a rare phenomenon, I am proud