Poland

Nowy traktat polsko-niemiecki

Publicystyka

Nadszed³ czas, byœmy na nowo nakreœlili wspóln¹ drogê odpowiedzialnoœci za przysz³oœæ Europy – pisze politolog, dr hab. Krzysztof Miszczak.

W czwartek przypada trzydziesta rocznica podpisania Traktatu miêdzy Rzecz¹pospolit¹ Polsk¹ a Republik¹ Federaln¹ Niemiec o dobrym s¹siedztwie i przyjaznej wspó³pracy z 17 czerwca 1991 roku, jednego z najwa¿niejszych, obok traktatu o potwierdzeniu granicy na Odrze i Nysie £u¿yckiej z 14 listopada 1990 roku, momentów w stosunkach polsko-niemieckich po II wojnie œwiatowej. Ze wzglêdu na zmieniaj¹cy siê wymiar koordynat porz¹dku miêdzynarodowego wspó³czesnego œwiata, Polska i Niemcy powinny znaleŸæ wspólne strategiczne odpowiedzi na ewolucjê konstelacji interesów na kontynencie europejskim i wynegocjowaæ nowy traktat o nawi¹zaniu zintensyfikowanej wspó³pracy. By³by on zmodyfikowan¹ wersj¹ Traktatu z 1991 roku i definiowa³by kooperacjê i partnerstwo obu krajów w nowych realiach wspó³czesnych stosunków miêdzynarodowych w Europie i na œwiecie, dla których szczególnym wyzwaniem staje siê wzrastaj¹ce poczucie przemocy i konfrontacji miêdzynarodowej. Odnowienie traktatu powinno byæ uzupe³nione przez zawarcie dodatkowych porozumieñ tê wspó³pracê zacieœniaj¹cych. Szczególnym obszarem wspó³dzia³ania powinny byæ tutaj domeny polityki bezpieczeñstwa i obrony obu partnerów. Polska i Niemcy przechodzi³yby w ten sposób na jakoœciowo wy¿szy poziom rozwoju partnerskiej wspó³pracy, sygnalizuj¹c w³asnym spo³eczeñstwom i œrodowisku miêdzynarodowemu wzrost poczucia budowy wspólnej polsko-niemieckiej odpowiedzialnoœci politycznej za rodz¹c¹ siê now¹ strukturê geopolitycznego i geoekonmicznego rozwoju Europy w przysz³oœci.

Erozja porz¹dku œwiatowego

Obecnie œrodowisko miêdzynarodowe, w jakim funkcjonuj¹ dzisiaj Polska i Niemcy charakteryzuje siê zachwianiem dotychczas istniej¹cego neoliberalnego porz¹dku miêdzynarodowego, w którym USA sytuowa³y siê na pozycji jego niepodwa¿alnego lidera. Amerykañskie supermocarstwo poddawane jest jednak procesom spadku w³asnego znaczenia oraz jego cywilizacyjno-polityczno-militarnej rangi, równie¿ jako mocarstwa stricte europejskiego. G³ównym narzêdziem zarz¹dzania takim chwiejnym miêdzynarodowym porz¹dkiem i jego przysz³ego formowania staje siê dzisiaj pog³êbiaj¹ca siê narracja narastaj¹cej konkurencji wielkich mocarstw USA, Chin i w mniejszym stopniu Indii. Równie¿ postêpuj¹ca polityczno-gospodarczo-cywilizacyjna degradacja neoimperialnej Federacji Rosyjskiej oraz awansowanie Republiki Federalnej Niemiec do przewodniej polityczno-gospodarczej si³y na kontynencie europejskim jako jedna z konsekwencji pandemii COVID-19, s¹ oznakami definitywnego przeobra¿ania siê struktur starego porz¹dku miêdzynarodowego. Œwiat zmierza w stronê budowy nowej dwupolowoœci, tzn. dominacji i wzajemnej konkurencji, g³ównie technologicznej Stanów Zjednoczonych i Chin, oraz rozwoju jego elementów policentrycznych, które bêd¹ musia³y siê sytuowaæ „pomiêdzy”, potrzebuj¹c miêdzynarodowo aktywnie funkcjonuj¹cych sojuszników. Polska i Niemcy mog¹ staæ siê w tym procesie naturalnymi partnerami.

Niemieckie interesy szeroko rozumianego bezpieczeñstwa definiowane s¹ dzisiaj, pomimo panuj¹cych napiêæ w stosunkach z amerykañskim supermocarstwem, przede wszystkim poprzez geopolityczne „gwarancje” bezpieczeñstwa euroatlantyckiego w³aœnie ze strony USA i geoekonomicznego zabezpieczenia energetycznego i surowcowego ze strony Rosji. Granica wspó³pracy Niemiec z tymi mocarstwami jest tutaj niejasno okreœlona i uzale¿niona od dynamiki rozwoju sytuacji miêdzynarodowej (niemiecka rola mediatiora). Sytuuje to politykê Berlina miêdzy poziomem oceny strategicznych zysków, ale i zagro¿eñ konkurencji gospodarczej ze strony USA, jak i z regionu Bliskiego oraz Dalekiego Wschodu, m.in. w kontekœcie stosunków z asertywn¹ Chiñsk¹ Republik¹ Ludow¹, podczas gdy zale¿noœæ od dostaw noœników energetycznych i surowców z Rosji pozostaje dla niemieckiej gospodarki (jej deficyt surowcowy – m.in. Nord Stream I i II) ekonomicznie sta³ym elementem polityki zmierzaj¹cej do zapewniania dobrobytu spo³eczeñstwu niemieckiemu. Celem polityki bezpieczeñstwa Niemiec jest wiêc sta³e d¹¿enie do „ucywilizowania” regionalnych stosunków z autorytarn¹ Moskw¹ przez jak najœciœlejsze zwi¹zanie gospodarki rosyjskiej z gospodark¹ niemiecko-europejsk¹ na zasadzie wymuszenia kreowania odpowiedzialnego partnerstwa bezpieczeñstwa z tym pañstwem w okresie, w którym polityczny wp³yw Stanów Zjednoczonych w Europie maleje.

Pomimo inwazji Rosji przeciwko suwerennej Ukrainie i aneksji czêœci jej terytorium, takie plany nie zosta³y do dzisiaj zaniechane. W wyniku neoimperialnej polityki Moskwy dosz³o do fundamentalnej zmiany geopolitycznej na kontynencie europejskim z zakwestionowaniem podstaw dotychczas funkcjonuj¹cego powojennego porz¹dku miêdzynarodowego. Paradoksalnie sytuacja ta jednak zwiêksza zakres mo¿liwoœci oddzia³ywania Berlina na wschodzie Europy poprzez próby uregulowania konfliktu Rosji z Ukrain¹ (format normandzki), gdzie stronie niemieckiej przypada tutaj zasadnicza rola jego pozytywnego rozwi¹zania. Polska w rozmowach ze stron¹ ukraiñsk¹ i rosyjsk¹ nie uczestniczy, pomimo, ¿e rozwi¹zanie tego konfliktu le¿y w ¿ywotnym polskim interesie. Warszawa sta³a siê tutaj zak³adnikiem polityki Niemiec i Rosji akcentuj¹cej ograniczony wp³yw Warszawy na to, co siê dzieje za jej wschodni¹ granic¹.

Przegl¹d stanu relacji

W 2010 roku w ramach przygotowañ do obchodów 20. rocznicy podpisania tego polsko-niemieckiego traktatu o dobrym s¹siedztwie i przyjaznej wspó³pracy odby³y siê rozmowy w formacie tzw. Okr¹g³ego Sto³u. Trwa³y one ok. pó³tora roku. Dotyczy³y m.in. kwestii wspierania obywateli niemieckich polskiego pochodzenia oraz Polaków w Niemczech, a tak¿e mniejszoœci niemieckiej w Polsce w realizowaniu i podtrzymywaniu ich to¿samoœci kulturowej. Powodem zainicjowania rozmów by³a chêæ dokonania przegl¹du stanu realizacji postanowieñ Traktatu polsko-niemieckiego z 1991 roku. Po stronie polskiej rozpoczêcie negocjacji w g³ównej mierze spowodowane by³o niewype³nianiem przez stronê niemieck¹ jego postanowieñ. Celem mia³a byæ realizacja Traktatu i zniesienie jego asymetrycznoœci poprzez wypracowanie odpowiednich kroków do jego operacyjnego wdro¿enia.

12 czerwca 2011 roku podpisano Wspólne oœwiadczenie okr¹g³ego sto³u. Strona niemiecka zobowi¹za³a siê do rehabilitacji cz³onków by³ej mniejszoœci polskiej w Niemczech i ich organizacji, w szczególnoœci Zwi¹zku Polaków w Niemczech (Rod³o) przeœladowanych i mordowanych przez niemieckich nazistów, a tak¿e do umo¿liwienia szerszego w³¹czenia polskich przedstawicieli w gremia doradcze miejsc pamiêci (topografia terroru) poœwiêconych narodowo-socjalistycznej dyktaturze hitlerowskiej, ukazuj¹c j¹ w odpowiednim œwietle faktów historycznych. Zgodnie z zapisami, w Niemczech mia³o zostaæ utworzone Centrum Dokumentacji Kultury i Historii Polaków w tym kraju, wspierane finansowo przez rz¹d federalny, biuro reprezentuj¹ce interesy wszystkich polskich organizacji w Niemczech oraz portal internetowy. W dokumencie tym strona polska sformu³owa³a postulat utworzenia w Berlinie miejsca pamiêci wszystkich polskich ofiar przeœladowañ nazistowskich oraz uregulowania statusu prawnego tych obywateli niemieckich polskiego pochodzenia, którzy s¹ potomkami cz³onków mniejszoœci polskiej w Niemczech z okresu przed 1940 roku (tzw. Dekret Göringa).

Do tej pory wszystkie te postulaty zosta³y tylko w ograniczony sposób zrealizowane (strona niemiecka zamierza przekazaæ 2 mln euro na remont Domu Polskiego w Bochum). Pomimo to, budowa miejsca dla upamiêtnienia polskich ofiar hitlerowskich Niemiec zosta³a w koñcu postanowiona uchwa³¹ Bundestagu z 30 paŸdziernika 2020 roku. Frakcje parlamentarne, CDU/CSU, SPD, FDP und Bündnis 90/Die Grünen, Lewica (Die Linke) g³osowa³y za przyjêciem wniosku, Alternative für Deutschland (AfD) wstrzyma³a siê od g³osu.

Partnerska integracja

Nowy polsko-niemiecki traktat podstawowy o partnerskiej wspó³pracy, przyjaŸni i integracji powinien ju¿ w preambule nawi¹zywaæ do ca³ej powojennej tradycji i dziedzictwa pojednania polsko-niemieckiego dla Europy i œwiata, wskazuj¹c na UE i NATO jako fundamenty wspó³pracy dwustronnej i bezpieczeñstwa miêdzy Polsk¹ i Republik¹ Federaln¹ Niemiec. Powinien nakreœlaæ perspektywê pog³êbienia wspó³pracy na miarê XXI wieku i podniesienia jej na nowy poziom kooperacji w kontekœcie europejskim. Poniewa¿ relacje polsko-niemieckie s¹ w du¿ej mierze nadal obci¹¿one strachem, podejrzliwoœci¹, brakiem zaufania i solidarnoœci oraz poczuciem braku wspólnotowoœci dzia³añ na kontynencie europejskim, nale¿a³oby zbudowaæ nowy fundament wspó³pracy dwustronnej definiuj¹cej przysz³oœæ tych stosunków i rozwoju kontynentu europejskiego nadaj¹c mu konstytutywny charakter. Warunkiem dalszego znormalizowania stosunków miêdzy oboma pañstwami i spo³eczeñstwami powinno byæ szybkie podpisanie nowego europejskiego traktatu generalnego, tak jak to mia³o miejsce miêdzy Francj¹ a Niemcami w styczniu 2019 roku (tzw. Drugi traktat elizejski/Traktat z Akwizgranu). Traktat stanowi³by o unikalnoœci i innowacyjnoœci stosunków polsko-niemieckich, nakreœlaj¹c plan rozwoju dwustronnych stosunków na najbli¿sze dekady.

Nowy traktat o wspó³pracy polsko-niemieckiej rozwiewa³by wszystkie w¹tpliwoœci co do wspólnej odpowiedzialnoœci za przysz³oœæ rozwoju kontynentu europejskiego. Wszelkie dotychczasowe spory i konflikty miêdzy oboma partnerami powinny byæ w ten sposób rozwi¹zane. Traktat koñczy³by „erê niepewnoœci” w stosunkach polsko-niemieckich. W sformu³owaniach traktatowych oba pañstwa powinny zaanga¿owaæ siê na rzecz rozwoju wspólnej polityki zagranicznej, bezpieczeñstwa i obrony Unii. Tutaj kwestie bezpieczeñstwa dla obu stron s¹ fundamentalne. Niemcy powinny jasno zobowi¹zaæ siê do w³¹czenia polskiej polityki bezpieczeñstwa do niemieckiej racji stanu, tzn. zostaæ gwarantem bezpieczeñstwa Polski, tak jak to jest ujête w stosunku do pañstwa Izrael. Wychodzi³oby to naprzeciw pojawiaj¹cym siê coraz czêœciej g³osom, ¿eby Republika Federalna Niemiec przejê³a rolê wiod¹c¹ w tworz¹cym siê nowym ³adzie miêdzynarodowym. Miejsce Polski powinno mieæ tutaj, obok Francji, kluczowe znaczenie.

Ju¿ dzisiaj Niemcy s¹ aktywne militarnie na flance wschodniej NATO. Obecnoœæ niemieckich si³ zbrojnych jest tutaj jednak niewystarczaj¹ca i nieodpowiednia do wystêpuj¹cych zagro¿eñ ze strony Rosji. Traktat powinien uwzglêdniaæ te zagro¿enia ze strony neoimperialnej i rewizjonistycznej polityki Federacji Rosyjskiej, jak i sytuacji kontynentu europejskiego w kontekœcie opuszczenia Unii Europejskiej przez Wielk¹ Brytaniê.

Dzisiaj konstelacja interesów kontynentalnych pañstw unijnych uleg³a gwa³townej zmianie. Rola takich pañstw jak Niemcy i Francja, Hiszpania, W³ochy oraz Polska roœnie. Dla Moskwy „oderwanie” Wielkiej Brytanii od kontynentu europejskiego by³o geopolitycznie zrz¹dzeniem „szczêœliwego” losu. Rosja w swojej europejskiej polityce bezpieczeñstwa od zawsze d¹¿y³a do osi¹gniêcia podzia³ów w UE, poprzez m.in. prowadzenie polityki dezinformacyjnej w stosunku do spo³eczeñstw pañstw cz³onkowskich tej organizacji. Os³abienie UE na arenie miêdzynarodowej u³atwia³oby stworzenie mo¿liwoœci narzucenia strategicznej kontroli nad pañstwami by³ego obszaru poradzieckiego, utworzenie strefy buforowego bezpieczeñstwa ze swojej „bliskiej zagranicy”, jak równie¿ os³abienie roli USA na kontynencie europejskim. Moskwa d¹¿y³aby do budowy struktur bezpieczeñstwa europejskiego pod silnym w³asnym wp³ywem i swoj¹ kontrol¹. Przysz³a polityka Berlina i Pary¿a w stosunku do Rosji bêdzie tutaj kluczowa dla Polski.

Wspólny polsko-niemiecki uk³ad oparty na nowym prawno-miêdzynarodowym fundamencie traktatowym o wzajemnych stosunkach jest tutaj nie do przecenienia. Powinien on byæ postrzegany w kontekœcie wzrostu znaczenia Francji i Niemiec na kontynencie europejskim. Z tego m.in. powodu nowy niemiecko-francuski Traktat o wspó³pracy z Akwizgranu z 2019 roku powinien byæ dzisiaj uzupe³niony przez Traktat polsko-niemiecki, co w przysz³oœci zacieœni³oby równie¿ kooperacjê trzech pañstw w ramach nieformalnej struktury Trójk¹ta Weimarskiego. Poprzez równorzêdne porozumienia traktatowe miêdzy Francj¹, Niemcami i Polsk¹, ramiona Trójk¹ta by³yby symetryczne. Sformu³owania traktatu polsko-niemieckiego powinny nawi¹zywaæ równie¿ bezpoœrednio do wyst¹pienia francuskiego prezydenta Emmanuela Macrona na Uniwersytecie w Sorbonie we wrzeœniu 2017 roku i na konferencji ambasadorów francuskich 27 sierpnia 2018 roku,jak i by³ej minister obrony Niemiec Ursuli von der Leyen w 2019 roku, w których wskazywano na konkretny zamiar realizacji europejskiej unii obronnej.

W Traktacie oba pañstwa powinny ustanowiæ wzajemn¹ klauzulê pomocy i wsparcia w przypadku ewentualnego zagro¿enia suwerennoœci i integralnoœci terytorialnej jednego z nich. Z prawnego punktu widzenia zastosowanie klauzuli wzajemnej pomocy powinno byæ uzale¿nione od kwestii zbrojnej napaœci na jedno z pañstw cz³onkowskich, tak samo jak w NATO i w UE. We wszystkich przypadkach pañstwa-strony tego traktatu powinny powo³ywaæ siê na art. 51 Karty Narodów Zjednoczonych, tzn. na koncepcjê kolektywnej samoobrony. W dos³ownym znaczeniu klauzula pomocy i wsparcia powinna byæ sformu³owana silniej ni¿ unijna klauzula wzajemnej pomocy i wsparcia. Powinna opieraæ siê na art. 42 ust. 7 TUE, mówi¹cym o zobowi¹zaniu do pomocy i wsparcia, gdzie strony traktatowe „uczyni¹ wszystko co w ich mocy, aby udzieliæ wszelkich pozostaj¹cych do ich dyspozycji œrodków pomocy i wsparcia: co obejmuje œrodki wojskowe”. Nawi¹zano by bezpoœrednio do art. V zmodyfikowanego Traktatu Brukselskiego z 1954 roku o Unii Zachodnioeuropejskiej (Traktat UZE) i militarnie jasno zredefiniowano „autentyczn¹” klauzulê wzajemnej pomocy, tzn. przy wykorzystaniu œrodków wojskowego wsparcia i gwarancji bezpieczeñstwa bilateralnego jako elementu rozbudowy filara obrony europejskiej w NATO.

Koniecznym wydaje siê równie¿ wzmocnienie militarnej wspó³pracy miêdzy Bundeswehr¹ a polskimi si³ami zbrojnymi i w przysz³oœci wprowadzenie wspólnego rotacyjnego dowództwa zintegrowanych jednostek interwencyjnych (misje). Obie strony powinny opracowaæ wspólne strategie wzmocnienia struktur bezpieczeñstwa i przemys³u obronnego. Traktat powinien jasno wskazywaæ na wspó³pracê militarn¹ poza obszarem terytorialnego obowi¹zywania UE i jednoznacznie sygnalizowaæ, ¿e Polska i Niemcy podnosz¹ swoj¹ wspó³pracê bilateraln¹ na wy¿szy poziom kooperacji bezpieczeñstwa i obrony. Chodzi tutaj o wspóln¹ projekcjê strategicznego bezpieczeñstwa obu pañstw w ramach operacji dotycz¹cych prewencji konfliktów, zwalczania sytuacji konfliktowych i zagro¿eñ oraz regulacji pokonfliktowych. Obie strony powinny podnieœæ rangê politycznej wspó³pracy miêdzy sob¹ poprzez utworzenie polsko-niemieckiej rady bezpieczeñstwa i obrony, tworz¹c z niej silny organ koordynacji wspó³pracy w ramach wspólnej europejskiej polityki zagranicznej i bezpieczeñstwa oraz kooperacji gospodarczej, konkretyzuj¹c tym samym wspólny gorset regu³ postêpowania równie¿ poza obszarem Unii.

Podstaw¹ do realizacji tego rodzaju interwencji powinno byæ opracowanie wspólnych programów obronnych i rozszerzanie ich na pozosta³e pañstwa partnerskie w UE i w NATO. Poniewa¿ Unii brakuje percepcji wspólnej kultury bezpieczeñstwa i wspólnej analizy zagro¿eñ strategicznych, Polska i Niemcy powinny tutaj przej¹æ rolê ich formu³owania. Unia potrzebuje strategii przetrwania polityczno-militarnego, opracowanej na kolejne 20–50 lat. Zacieœnienie wspó³pracy polsko-niemieckiej mo¿e mieæ fundamentalne znaczenie dla jej efektywnego kreowania. Równie¿ element utworzenia europejskich si³ zbrojnych, tzw. armii europejskiej jako wzmocnienie europejskiego militarnego komponentu w NATO nie mo¿e byæ pominiêty. Jego trzonem powinna byæ rozwiniêta wspó³praca miêdzy polskimi i niemieckimi si³ami zbrojnymi.

Nowy traktat polsko-niemiecki powinien równie¿ nakreœliæ trwa³¹ perspektywê rozwoju partnerskiej integracji obydwu gospodarek narodowych, w tym ww. œcis³¹ wspó³pracê przemys³ów zbrojeniowych oraz wspó³pracê we wszystkich innych obszarach zainteresowañ obu partnerów, m.in. w ramach sta³ej wspó³pracy strukturalnej UE PESCO. Tak daleko id¹cy plan integracji obu pañstw opiera³by siê na koncepcji partnerskiego ³¹czenia przemys³ów zbrojeniowych, realizacji pog³êbionych badañ dotycz¹cych tej dziedziny, wspólnej produkcji i eksporcie broni oraz wyposa¿enia militarnego na rynki trzecie.

W obszarze polityki wewnêtrznej obaj partnerzy powinni nawi¹zaæ wspó³pracê w domenie zwalczania terroryzmu, zorganizowanej przestêpczoœci, w obszarze ochrony wywiadowczej i policji. Ponadto, oba pañstwa mog³yby ustanowiæ wspó³pracê strukturaln¹ nie tylko na szczeblu ministerstw spraw zagranicznych, ale równie¿ realizowaæ kooperacjê w ramach przedstawicielstw konsularnych obu pañstw na zasadzie wymiany kadr, wspólnych szkoleñ i reprezentacji na zewn¹trz. Wspó³praca polsko-niemiecka powinna równie¿ obj¹æ dzia³ania na rzecz ochrony klimatu, rozwoju innowacyjnoœci, wspó³pracy naukowo-badawczej, a w przysz³oœci nawet przemys³u kosmicznego w Europie.

Nowy traktat polsko-niemiecki wzmacnia³by kooperacjê obu europejskich partnerów w domenie pog³êbienia integracji gospodarczej, rozwoju szerokiej wspó³pracy przygranicznej i spo³eczeñstw. Szczególny akcent powinien byæ po³o¿ony na rozszerzenie wspó³pracy na rzecz ochrony klimatycznej, œrodowiska naturalnego, zdrowia (ró¿nego rodzaju pandemie) oraz zrównowa¿onego rozwoju. Celem powinno byæ osi¹gniêcie pog³êbionego partnerstwa w budowie nowoczesnej Europy (New Europe Generation) oraz docelowo umacniania jej globalnej roli oddzia³ywania miêdzynarodowego.

Kody pamiêci

Nowy Traktat musia³by ponadto zawieraæ jasno okreœlone zobowi¹zania strony niemieckiej dotycz¹ce uregulowania kwestii odszkodowawczych wzglêdem Polski, które bêd¹ ostatecznym i niepodwa¿alnym zamkniêciem tego problemu w stosunkach dwustronnych. To jest warunek sine qua non dla dope³nienia procesu pojednania polsko-niemieckiego.

Tutaj si³a polsko-niemieckiego pojednania powinna byæ mierzona funkcj¹ polskiej narracji historycznej jako czêœci oficjalnego przekazu pañstwa niemieckiego w jego zewnêtrznych kontaktach. Stosunki polsko-niemieckie nie zostan¹ w pe³ni znormalizowane i przeniesione na dalszy etap pog³êbionej wspó³pracy bez ostatecznego uregulowania kwestii odszkodowañ za niemieckie zbrodnie pope³nione podczas II wojny œwiatowej. Znalezienie rozwi¹zania dla zasadnych roszczeñ odszkodowawczych le¿y nie tylko we wspólnym polsko-niemieckim interesie, ale tak¿e w interesie nowej UE, której nie s³u¿y utrzymywanie zarzewi i konfliktów wewnêtrznych miêdzy jej pañstwami cz³onkowskimi. Nowy Traktat powinien stworzyæ polsko-niemiecki instrument realizacji takich zobowi¹zañ, tzn. by³oby to zobowi¹zanie wykonywane jako regulacja miêdzypañstwowa i poœrednia jasna konsekwencja traktatowa. Kwestia ewentualnych odszkodowañ, pomimo ich donios³ej wagi w stosunkach dwustronnych, nie powinna jednak zdominowaæ wspó³pracy miêdzy pañstwami, a ju¿ z pewnoœci¹ os³abiaæ relacji miêdzy spo³eczeñstwami.

Równie¿ z powodu postêpuj¹cej europejskiej dezintegracji i braku odpowiedniej metody znalezienia odpowiedzi na te procesy, Niemcy powinny w³¹czyæ Polskê do swojego kodu pamiêci w Europie, podkreœlaj¹c w ten sposób swoje przywi¹zanie do powojennych fundamentów normatywno-chrzeœcijañskich kontynentu europejskiego. Je¿eli zamierza siê przewodziæ Europie z jej geopolitycznego i geoekonomicznego œrodka, tak jak to dzisiaj czyni Berlin, to trzeba pamiêtaæ o rzetelnoœci w demonstrowaniu narracji historycznej w³asnego pañstwa i o tê rzetelnoœæ dbaæ. Wydaje siê, ¿e dzisiaj strona niemiecka jest tego œwiadoma.

Wnikliwy bilans

30 rocznica zawarcia Traktatu o dobrym s¹siedztwie i przyjaznej wspó³pracy z 1991 roku sk³ania w naturalny sposób do podsumowania jego realizacji na ró¿nych polach i sformu³owania refleksji odnosz¹cych siê do perspektyw stosunków polsko-niemieckich. Wnikliwy bilans powinien s³u¿yæ rozwa¿eniu, na czym polega³a istota jego sukcesu, a jednoczeœnie, dlaczego realizacji Traktatu towarzyszy³y rozczarowania i czego one dotyczy³y. Ponadto powinno siê rozwa¿yæ, czy id¹c œladem protagonistów porozumienia polsko-niemieckiego sprzed 30 lat, nie powinno siê dzisiaj pos³u¿yæ doœwiadczeniami z realizacji Traktatu do wyznaczenia nowej dynamiki we wzajemnych stosunkach i podpisania nowego traktatu. Relacje polsko-niemieckie osi¹gnê³y stopieñ dojrza³oœci pozwalaj¹cy na szczere wyra¿enie wzajemnych obaw, zarzutów i oczekiwañ. Jest to wyj¹tkowa szansa na pog³êbienie dialogu, któr¹ nale¿y wykorzystaæ z myœl¹ o kolejnych pokoleniach.

Nadszed³ ju¿ czas, aby Niemcy i Polska w 30. rocznicê podpisania pierwszego traktatu ze zjednoczonymi Niemcami, w nowych realiach geopolitycznych i gospodarczych Europy wynegocjowa³y i podpisa³y nowy, rzeczywiœcie partnerski podstawowy traktat polsko-niemiecki, nakreœlaj¹c wspóln¹ drogê odpowiedzialnoœci za przysz³oœæ rozwoju kontynentu europejskiego.

Dr hab. Krzysztof Miszczak jest profesorem Szko³y G³ównej Handlowej, kierownikiem Zak³adu Bezpieczeñstwa Miêdzynarodowego u Instytucie Studiów Miedzynarodowych SGH

Lead i œródtytu³y pochodz¹ od redakcji

Football news:

Mbappe will not play in the match for the French Super Cup. The game will be held in Israel
Benfica introduced Yaremchuk. The forward of the national team of Ukraine moved from Gent
17-year-old Gurna-Duat can move to Atalanta from Saint-Etienne for 10 million euros
Bayern did not win a single friendly match under Nagelsmann - 3 defeats and a draw
Goalkeeper Hradecki was appointed captain of Bayer
Hypercube has already reformatted several leagues. How did this affect the UEFA ranking and attendance?
Barcelona will not improve the offer for Morib. The player still refuses to renew his contract