Honderden bedrijven testen jaarlijks tienduizenden werknemers op drugsgebruik, terwijl dit volgens de privacywet niet mag. Sommige werkgevers krijgen hierbij hulp van commerciële testbedrijven, blijkt uit onderzoek van Investico in opdracht van onder meer De Groene Amsterdammer en Trouw.

Werknemers worden bij de deur door testbedrijven of het beveiligingspersoneel gevraagd om speeksel af te staan. Vervolgens wordt dat gecontroleerd op werkzame resten van alcohol of drugs.

Een producent van testkits vertelt tegen de onderzoekers dat het bedrijf jaarlijks tussen de 50.000 en 70.000 drugstests verkoopt. Een deel daarvan gaat overigens naar de politie, die legaal mag testen op drugs.

Volgens Trouw is het testen op drugs volgens de wet slechts onder beperkte voorwaarden toegestaan. Zo mogen wettelijk gezien alleen chauffeurs, schippers, machinisten en piloten in werkverband worden getest. Dit mag alleen door een bedrijfsarts gedaan worden en de uitslag valt onder het beroepsgeheim.

Arbofit, een bedrijf dat helpt bij verslaving op de werkvloer, erkent dat het testen van medewerkers illegaal is. Door de cijfers met Investico te delen, hoopt het bedrijf het "taboe op testen" te doorbreken. Vooral jonge werknemers en arbeidsmigranten uit Oost-Europa gebruiken volgens Arbofit drugs op de werkvloer. Met name de harddrug amfetamine (speed) is bij deze groepen in opkomst.

Migranten verrichten vaak zwaar en repetitief werk

Uit een steekproef bij een voedselverwerkingsbedrijf bleek dat 5 procent van de werknemers speed had gebruikt. 6,5 procent testte positief op THC (marihuana) en 2,6 procent had alcohol geconsumeerd.

Arbeidsmigranten moeten vaak onder flexibele contracten repetitief (zwaar) werk verrichten. Als medewerkers sneller werk kunnen afleveren, worden ze beloond door hun Nederlandse werkgever - ook als dit onder invloed van speed gebeurt, vertellen verschillende migranten tegen de onderzoekers. Sommige teamleiders zouden hiervan op de hoogte zijn.

Privacywaakhond Autoriteit Persoonsgegevens (AP) heeft geen klachten gekregen van werknemers over de illegale testpraktijken, maar bevestigt in gesprek met de krant dat commercieel testen verboden is.

Het ministerie van Sociale Zaken werkt op verzoek van VNO-NCW aan een verruiming van de regels. Hierdoor wordt het voor bedrijven in de chemische sector in de toekomst wellicht mogelijk om periodiek werknemers te testen.