Meerdere gewonden, woningen onbewoonbaar en duizenden bomen ontworteld: Leersum kreeg het vrijdag flink te verduren tijdens extreem noodweer. Nu de schade in kaart is gebracht, denken meteorologen dat de ravage is aangericht door een zogeheten valwind. Wat is dat precies?

Een valwind (ook wel downburst genoemd) ontstaat als een grote hoeveelheid koude lucht vanuit een wolk recht naar beneden valt. "Bij weersomstandigheden als afgelopen vrijdag kunnen regendruppels en ijsdeeltjes zich opstapelen", legt Raymond Klaassen van Weerplaza uit. "Als de lucht op een gegeven moment te zwaar wordt, stort het naar beneden."

Die lucht sleurt dan de onderliggende lucht in de wolk mee en botst vervolgens op de grond. Daar kan de lucht alleen opzij, wat tot extreme windstoten leidt. "Onder de heftigste exemplaren gebeurt dit met meer dan 100 kilometer per uur", aldus Klaassen.

Omgevallen bomen wijzen op valwind

Hoewel het KNMI nog precies uitzoekt hoe de ravage in Leersum is ontstaan, gaan verschillende meteorologen uit van een valwind. Zo ook Klaassen. "Als je naar het schadebeeld kijkt, heeft het daar alle schijn van."

Op dronebeelden is namelijk te zien dat bomen in de omgeving van Leersum allemaal dezelfde kant op liggen. Dat wijst op een valwind: de verticale luchtstroom heeft de bomen dezelfde kant op geblazen. "Als het een tornado was geweest, dan heb je een heel ander schadebeeld omdat een tornado circuleert."

Een valwind kan ook gepaard gaan met wervelingen, die 'gustnado's' genoemd worden. Zulke wervelingen duren echter enkele minuten en hebben geen hoge 'slurf', zoals bij een tornado. "We hebben geen beelden ontvangen van mensen die een tornado hebben gezien. Aangezien bijna iedereen een camera op de telefoon heeft, zou je dat dan wel verwachten."

Op dronebeelden is te zien hoe de bomen dezelfde kant op liggen.

Op dronebeelden is te zien hoe de bomen dezelfde kant op liggen.
Op dronebeelden is te zien hoe de bomen dezelfde kant op liggen.

Op dronebeelden is te zien hoe de bomen dezelfde kant op liggen.

Foto: anp

Nog steeds 'levensgevaarlijke situatie' in bossen Leersum

Na het extreme noodweer riepen natuurorganisaties op de komende tijd weg te blijven uit de bossen rondom Leersum. Op sommige plekken liggen complete bospercelen plat. Vooral een gebied van zo'n 3 kilometer breed en 5 kilometer lang dat direct ten noorden van Leersum begint en doorloopt tot aan de A12, is zwaar getroffen.

Uit veiligheidsoverwegingen zette Staatsbosbeheer dranghekken neer bij de belangrijkste in- en uitgangen van de bossen. "Er hangen veel takken en boomkruinen los en veel bomen zijn instabiel", aldus de organisatie.

Staatsbosbeheer zegt tevreden te zijn met de hekken en meldt dat - nadat de hekken werden geplaatst - minder mensen het gebied probeerden in te gaan. Wel deelden buitengewoon opsporingsambtenaren (boa's) vijf boetes uit aan personen die het bord verboden toegang, dat op de dranghekken hing, negeerden.