Netherlands

Met dank aan de fans

Jack Conte moest zeven jaar geleden zijn creditcard leegtrekken, zijn spaarrekening opmaken en slapeloze nachten investeren in het nabouwen van een Star Wars-ruimteschip voor de muziekclip van zijn band, om erachter te komen dat het verdienmodel op internet stuk is. De clip werd bejubeld door zijn fans, daar lag het niet aan, schreef Conte onlangs in een blogpost. Het probleem was wat hij eraan overhield. „Het moment waarop ik mijn inkomensdashboard op YouTube opende, staat in mijn geheugen gegrift. De grafiek op het scherm liet meer dan een miljoen weergaven zien en … wat!? Dit kan niet waar zijn. Inkomsten uit advertenties: 166 dollar en 10 cent.”

„Het systeem”, schreef de Amerikaanse muzikant Conte, „waardeerde adverteerders, niet artiesten. De makers werden genaaid.”

Met dat inzicht, en de wil er iets aan te doen, lanceerde Conte in 2013 een nieuw platform: Patreon. Het eenvoudige idee is gebaseerd op het middeleeuwse patronagesysteem: op de website kunnen fans artiesten en andere creatieven steunen met een kleine maandelijkse bijdrage. Een simpel idee, met grote consequenties, denkt Conte. In een interview met techsite The Verge zei hij: „We willen de creatieve klasse financieren. Over tien jaar willen we dat kinderen die van de middelbare school of van een universiteit afkomen weten dat het mogelijk is om geld te verdienen met creatief zijn. We mikken op een culturele omslag.”

Anders dan crowdfundingplatforms als Kickstarter, waarbij eenmalige projecten worden gesponsord, mikt Patreon met zijn maandelijkse betalingen op een langdurige relatie tussen fans en makers.

„Patreon betekent voor mij dat ik de financiële middelen heb om een internationaal publiek te bereiken”, zegt Marcel Meijer van de Keltische folkband Rapalje. Hij en zijn band halen 1.000 euro per maand op via de website. „Daarmee betalen we de apparatuur, software en contributies voor onze livestreams en YouTubevideo’s. We worden gesteund door fans omdat zij het belangrijk vinden dat wij de Keltische muziek levend houden op het internet.”

Patreon is een doorslaand succes. Begin deze maand maakte Conte bekend dat zijn platform 90 miljoen aan investeringen heeft opgehaald, waardoor de waardering uitkomt op 1,2 miljard dollar. Er zitten 200.000 makers op Patreon: muzikanten, YouTubers, podcastmakers, gamemakers, schrijvers, dichters. Samen hebben deze makers sinds de oprichting 2 miljard dollar ontvangen van fans. Conte verwacht dat creatieven via zijn site binnenkort een miljard dollar per jaar ophalen.

Dankzij lidmaatschapsplatforms als Patreon hebben makers voor het eerst in de geschiedenis de kans om een zelfstandige relatie met hun fans op te bouwen, zegt muzikant, podcastproducent en oud-radio-dj David Achter de Molen. „Bij 3FM zaten zeker vier schijven tussen mij en de luisteraar: 3FM zelf, de KRO, een eindredacteur, een hoofdredacteur. Die hebben allemaal hun eigen agenda en mening. Als ik een liedje opzette van Katy Perry en iemand appte verbaasd waarom ik in godsnaam die meuk draaide, kon ik niet eens zeggen dat ik me aan de muziekkeuze van de zender moest houden.”

De voormalige frontman van punckrockband John Coffey maakt een podcast over popmuziek,Klap van de Molen, met ongeveer vierduizend luisteraars per aflevering. Van die vierduizend maken er honderd tezamen zo’n 400 dollar per maand over. De donaties dekken net de kosten. Zijn gasten doen gratis mee, en die wil hij uiteindelijk ook een vergoeding kunnen bieden. Daarnaast maakt Achter de Molen een podcast over metal, Zes losse tanden, met drieduizend luisteraars per maand. „Met Zes losse tanden hebben we minder kosten. We kunnen dankzij de donaties van de fans onszelf een vergoeding geven en de benzine betalen.”

Een Keltische folkband, een podcast over metal – het zijn niet bepaald genres die een breed publiek aanspreken. Toch hebben Achter de Molen en Meijer een trouwe schare fans, en juist die blijken bereid makers die ze bewonderen met een paar euro per maand te steunen.

Zo maken lidmaatschapplatforms als Patreon en het vorig jaar gelanceerde Petje Af de financiering van online subculturen mogelijk. Niches die financieel gezien geen schijn van kans maken in een op advertentie-inkomsten gerichte omgeving. Online advertenties leveren namelijk zo weinig op, dat je een heel breed publiek moet aantrekken om er wat aan over te houden.

Op Patreon is het de truc om je donateurs iets extra’s te bieden, zegt Marcel Meijer van Rapalje. Hij begon vijfentwintig jaar geleden als straatmuzikant en heeft zijn band, mede dankzij Patreon, kunnen laten uitgroeien tot een multimediabedrijf dat video’s en podcasts maakt voor fans, optreedt in binnen- en buitenland, en het Zomerfolk-festival in Groningen organiseert. „We bieden donateurs vaak een lange versie van een video, en noemen ze regelmatig bij naam in onze producties. Voor patrons die 100 dollar per maand betalen nemen we een speciaal nummer op.”

Terwijl internationaal makers tienduizenden euro’s verdienen via Patreon, gebruiken de meeste Nederlandse makers Patreon en Petje Af als aanvulling op inkomsten uit andere bronnen. Het taalgebied blijkt vaak te klein om met een nichepubliek genoeg donaties op te halen. Neem Marie Lotte Hagen en Nydia van Voorthuizen van de tweewekelijkse feministische podcast Damn, Honey. De donaties van hun fans op Petje Af leveren nog niet genoeg op om van rond te komen, maar bieden wel een fijne basis. „Met een beetje schnabbelen komen we er wel”, zegt Hagen. Ze hebben naast de podcast een boek uitgegeven, schrijven een maandelijkse rubriek in Glamour en spreken regelmatig op evenementen.

Ze halen per kwartaal zo’n 2.000 euro op. „Genoeg om onze apparatuur mee te betalen”, zegt Van Voorthuizen. „Die is best prijzig. Laatst was er weer een microfoon kapot. We hebben ook onze jingle, een aantal foto’s op ons Instagramaccount en een abonnement op One World betaald van de donaties.” Deels leunen de podcastmakers nog op vrijwilligers. „Onze geluidseditor werkt voor niets.”

Het verschil tussen Patreon en Petje Af is dat de laatste „echt Nederlands” is, legt Van Voorthuizen uit. „Je kan er met Ideal betalen, terwijl Patreon alleen met PayPal of een creditcard werkt. Dat vinden veel Nederlanders een beetje eng.”

Oud-radiomaker Stefan de Groot lanceerde Petje Af in juli vorig jaar. „Ik wilde contentmakers een nieuwe manier bieden om geld te verdienen. Iets dat nog niet in Nederland bestond. Wat is er mooier dan doen waar je passie ligt en daar ook nog mee verdienen?” Sindsdien zijn er 40.000 betalingen (zogeheten ‘petjes af’) gedaan en zijn er zeshonderd makers bij het platform aangesloten.

Eén van de succesverhalen van Petje Af is de Zelfspodcast. In de vorig jaar gelanceerde podcast bespreken presentator en oud-Quote-hoofdredacteur Sander Schimmelpenninck en zijn jeugdvriend Jaap Siewertsz van Reesema op geheel eigen wijze de laatste ontwikkelingen in het nieuws en hun persoonlijke leven. De show trekt wekelijks zo’n 200.000 luisteraars.

Schimmelpenninck en Siewertsz van Reesema behoren tot het selecte groepje Nederlandse podcastmakers dat kan leven van hun show. Met dank aan Petje Af. Schimmelpenninck: „We hadden nooit verwacht hier zo snel geld mee te verdienen. We pakten de Zelfspodcast wel vanaf het begin ondernemend aan. Het is gewoon een baan. We werken er een dag in de week aan. En we leveren elke week consequent kwaliteit. Toch dachten we toen we begonnen dat het mooi zou zijn om na een jaar onze producer te kunnen betalen. Maar dankzij het succes kunnen we er nu alle drie van leven.”

Schimmelpenninck stapte onlangs op als hoofdredacteur van Quote. Maakten de inkomsten uit de Zelfspodcast die keuze makkelijker? „Ik zou ook zonder de podcast zijn gestopt, want ik wilde al heel lang een eigen bedrijf beginnen. Maar dankzij de Zelfspodcast is die onderneming al tijdens mijn periode bij Quote ontstaan. En dat maakte het vrij makkelijk om afscheid te nemen.”

Een deel van het commerciële succes zit volgens Sander Schmimmelpenninck in het ‘premiummodel’: voor 4 euro per maand krijgen donateurs wekelijks een extra aflevering, die ze via een link exclusief via Apple Podcasts kunnen luisteren. Voor 8 euro kopen ze het privilege met de makers te mogen chatten en krijgen ze een „voorkeursbehandeling” bij de Zelfspodcast-liveshows.

„Ik denk dat wij soms iets te bescheiden zijn”, zegt Van Voorthuizen. „Helemaal op het eind van de aflevering vragen we of onze fans een aalmoes kunnen missen.” En, zegt Hagen, „dat geleur om geld is ook gewoon vervelend om naar te luisteren.”

Petje Af en Patreon hebben ook een duistere kant. De platforms verdienen geld door een percentage van elke transactie in te houden. En net als elk online platform dat geld verdient aan door gebruikers gemaakte content, hebben ze te maken met gebruikers die controverse oproepen.

Patreon maakt bijvoorbeeld de financiering van een aantal grote complotsites mogelijk. Zo verdient de Qanon Anonymous-podcast, gespecialiseerd in de theorie dat president Trump in het geheim een machtig pedofielennetwerk probeert op te rollen, meer dan 27.000 dollar per maand via Patreon. Zolang er niet wordt opgeroepen tot geweld staat Patreon het toe. In 2017 kwam het platform onder vuur te liggen toen het een bekende alt-right-activist weerde. Ondanks alle ophef bleef Jack Conte bij zijn standpunt: de activist had de grens overschreden door op te roepen reddingsboten voor vluchtelingen tegen te houden.

Petje Af-oprichter Stefan de Groot heeft zo’n keuze nog niet hoeven maken. Maar ook in zijn gelederen zitten complotdenkers. Zo is oud-presentator Robert Jensen, die in zijn YouTube-show regelmatig heeft opgeroepen de coronalockdown te negeren, een van zijn grootste ontvangers. YouTube heeft een aantal video’s van Jensen verwijderd omdat er gevaarlijke misinformatie over het coronanavirus in werd verkondigd.

„We willen zo open mogelijk blijven”, zegt De Groot. „De grens ligt voor mij bij het overtreden van de wet. Maar ik bepaal niet alleen wat we toelaten. We werken samen met betalingsplatform Mollie, dat haar eigen regels heeft. Zo houdt Mollie porno tegen, terwijl op Patreon ‘adult content’ een vrij groot genre is.”

„Uiteindelijk”, zegt De Groot, „blijf ik zo dicht mogelijk bij het principe: als mensen bereid zijn ervoor te betalen, wie zijn wij dan om hen tegen te houden?”

Football news:

Ik hoop dat Alaba een contract tekent met Bayern. Onze club is een van de beste ter wereld
Messi gaf Barca alles, bracht ze naar de top. Hij werd niet behandeld op de manier die hij verdiende.De voormalige Argentijnse Internationale Diego Maradona deelde zijn mening over het verhaal toen Lionel Messi Barcelona wilde verlaten
Ik hoop m ' n stempel op Juve te drukken. We zullen grote resultaten bereiken
De Coach van Benfica: Ik wil niet dat we eruit zien als de huidige Barcelona, Het heeft niets
Ik ben gelukkig in Manchester City. Ik hoop hier te blijven
Fabinho zal niet spelen met West ham als gevolg van blessure
Maradona was de beste in zijn tijd. De beste Messi