Netherlands

‘Via tv leer je nog over de beleving van de ander’

Achtergrond De meest gelaagde beleving van series of films volgt als je ook de culturele referenties begrijpt. Vier hits van zwarte makers uit 2020 nader bekeken met critici Tricia Nelson en Jermaine Charles.

Filmmakers putten vaak inspiratie uit het werk van anderen. Neem bijvoorbeeld Quentin Tarantino’s inspanningen om de iconische westernserie Wanted: Dead Or Alive (1958-1961) na te maken in zijn film Once Upon A Time… In Hollywood (2019). Het wordt een heel ander verhaal als makers de ruimte krijgen verwijzingen te maken naar en een juiste representatie te geven van de cultuur waar zij zelf in opgroeiden. Wanneer HBO’s Watchmen (2019) beelden laat zien van de Black Wall Street Massacre (Tulsa, Oklahoma) of Spike Lee de ‘kitchen’ [de kleine haartjes in de nek] benoemt in de kapperszaakscène in Malcolm X (1992). Dan wordt het scherm een middel om een brug te slaan met het onwetende publiek. Of ware ‘empathie machines’, zoals filmcriticus Roger Ebert ze noemde.

De meest gelaagde beleving krijg je als je dichtbij de leefwereld komt van de maker, of ‘de ander’. „Ik zou bijna willen zeggen dat televisie en entertainment de énige middelen zijn om dat te bereiken”, zegt Tricia Nelson, cultuurcriticus in New York en lid van de Amerikaanse TV Academy [die stemt voor de Emmy’s]. „Mensen communiceren nu eenmaal minder met elkaar en we leven in deels zelf-gesegregeerde werelden.”

De woorden van iconische figuren als James Baldwin en Nina Simone worden daarom in de moderne media vaak ingezet om mensen daarover aan het denken te zetten. Baldwin schreef essays, boeken, scripts en poëzie; Simone songteksten en muziek. Beiden waren uitgesproken activisten in de burgerrechtenbeweging. Maar niet iedereen zal Simone’s woorden hebben herkend toen Beyoncé „black is the color of my true love’s skin” zegt in de introducerende voice over van haar visuele album Black Is King (2020), een referentie naar Nina Simone’s hit Black is the Color of My True Love’s Hair (1959).

Mediacriticus Jermaine Charles noemt een ander voorbeeld. In de pilotaflevering van de HBO-zomerhit Lovecraft Country gebruikte maker Misha Green de woorden van James Baldwin uit een debat over ras in 1965 voor een scène die zich in de jaren 50 in een restaurant afspeelt, waarin de bediening weigert de hoofdpersoon (Jonathan Majors) te serveren. „Om een specifiek punt te maken, namelijk dat de woorden over ongelijke kansen voor iedereen uit 1965 ook relevant waren in de jaren 50 en zelfs nog vandaag. Ook wanneer je de woorden of de stem van Baldwin niet hebt herkend, is dat punt door de inhoud alsnog gemaakt én ben je ondertussen blootgesteld aan zijn werk.”

Voor mensen uit de betreffende gemeenschap zijn referenties in entertainment een teken van respect voor hun land of cultuur, en een knipoog; we kennen jou. Zoals Nederlanders opgelucht ademhalen wanneer een Amerikaanse acteur in een Nederlands sprekende rol de woorden correct uitspreekt en ze niet Duits laat klinken. Maar het is ook een steuntje in de rug als iets persoonlijks publieke erkenning krijgt. Zo herinnert Tricia Nelson zich nog goed het moment dat Annalise Keating (Viola Davis) in het eerste seizoen van How To Get Away With Murder (2014-2020) haar pruik afzet voor het slapengaan. „Het was de eerste keer dat zo’n avondritueel op mainstream televisie te zien was”, glundert ze.

„Ik draag mijn natuurlijke haar nu met trots, maar van jongs af aan bewerkte mijn moeder mijn haar met een hete kam en haarrelaxers. En niemand mocht de haarwrap of bonnet zien die ik ‘s avonds droeg. Ik wist tot middelbare leeftijd eigenlijk niet eens hoe mijn natuurlijke haar eruit zag en dat zullen veel zwarte vrouwen herkennen.”

Tot slot is er nog het soort culturele referentie die een claim legt. Neem Insecure (HBO) van maker en hoofdrolspeler Issa Rae. De serie speelt zich af in het zuiden van Los Angeles en viert de zwarte cultuur van deze buurten. Dat zie je terug in de titels van de afleveringen, van ‘hella’ tot ‘lowkey’ en ‘as fuck’.

“‘As fuck’, of afgekort ‘AF’ wordt gebruikt om iets te benadrukken. ‘Hella’ betekent heel erg of echt en ‘low key’ geeft een bepaalde nonchalance of maskering van een handeling aan. Maar het is niet zo zwart-wit, omdat het vooral in context wordt gebruikt natuurlijk”, lacht Charles.

„Door te refereren naar taal uit de eigen cultuur legt Rae hier publiekelijk een claim op de oorsprong ervan. Ze laat het bij kijkers bezinken door het week na week aan ze voor te leggen. Nu zijn ‘lowkey’ en ‘hella’ niet nieuw, maar ze worden vaak gebruikt zonder dat mensen weten waar ze vandaan komen: namelijk uit de zwarte (straat)cultuur. Het is niet bedoeld om je te weerhouden van het gebruiken van dit woord, maar om te laten zien waar dit vandaan komt en you better know it.”

Football news:

Conte zei dat Eriksen Inter niet zal verlaten: hij maakt deel uit van ons project. Christian is een zeer slimme jongen. Inter manager Antonio Christian Eriksen zal de club niet verlaten in de winter transfer venster. Ik zeg al een maand hetzelfde: Ik heb een team. Niemand zal komen, niemand zal weggaan. Ik herhaal dit, maar niemand lijkt me te geloven
Tuchel wil Holand zien in Chelsea. De club koopt geen rijst van West Ham nadat de nieuwe Chelsea manager Thomas Tuchel het team wil versterken
Eriksen pro goal voor Milaan: Het was de perfecte vrije trap voor mij. Ik ben erg blij dat Inter-middenvelder Christian Eriksen het winnende doelpunt scoorde van een vrije trap in de 97e minuut van de wedstrijd van de 1/4 finale van de Italiaanse beker tegen AC Milan
Conte op 2-1 Met Milaan: voor het winnende doelpunt was het resultaat oneerlijk. Hun doelman is de beste speler van de wedstrijd. Trainer Antonio Conte sprak over de overwinning op AC Milan in de 1/4 finale van de Italiaanse beker (2:1). Dit is de tweede keer op rij dat we de halve finale hebben bereikt, de jongens verdienen respect voor de juiste houding van begin tot eind. Het was een moeilijke wedstrijd, Milan is een sterk team dat leidt in de Serie A, dus we moeten blij zijn dat we ze neergeslagen in de kwartfinales. We hadden de kans om het spel om te draaien in gelijke groepen. Ik denk dat Voor het winnende doel, het resultaat oneerlijk was. We hadden het initiatief, hun doelman was de beste speler van de wedstrijd. We moeten opnieuw over de trend denken als we veel creëren, maar de momenten niet beseffen. We moeten doelgericht zijn, we kunnen zo niet doorgaan, anders winnen we geen wedstrijden die we verdienen om te winnen. Zlatan en Lukaku vechten? Dit is een derby, geen wandeling in het park. Het is onvermijdelijk dat beide teams deze spanning voelden, dus we willen de overwinning opdragen aan de fans, vooral degenen die voor ons kwamen juichen in de teambus. We willen deze vreugde met hen delen
Arsenal deed alles goed, maar ze verloren. Wins geven vertrouwen
Wij hebben bewezen dat wij sterker zijn dan Milaan, Milaan is een sterk team, maar wij hebben bewezen dat wij op hun niveau staan. We hebben zelfs bewezen dat we sterker zijn. We hopen in dezelfde geest verder te gaan. Ruzie tussen Ibrahimovic en Lukaku? Het gebeurt op het veld. Zodra iedereen naar de kleedkamer gaat, verandert alles. We vechten voor de Scudetto. Ze zijn sterk, maar we willen iedereen verslaan zei Marella tegen RAI Sport
Ga je voodoo shit doen, jij kleine kontje. Ibrahimovic-Lukaku tijdens de bekerwedstrijd