Netherlands

Werkloos? Join the club. Maar erover praten – nee, liever niet

Zonder werk Door de coronacrisis dreigen steeds meer mensen hun baan te verliezen. Maar op werkloosheid rust nog altijd een taboe in onze prestatiemaatschappij, volgens experts. NRC vroeg drie werklozen hoe zij dat ervaren.

Leilani Korringa, Edwin van Avermaete en Leduwina Lopes Foto: Dieuwertje Braveboer

Leilani Korringa, Edwin van Avermaete en Leduwina Lopes

Foto: Dieuwertje Braveboer

Succes heb je zelf in de hand; falen is je eigen schuld. Althans, dat is de dominante overtuiging in onze meritocratische samenleving, zegt socioloog Judith Elshout. In een meritocratie stoelt je maatschappelijke positie op je persoonlijke prestaties. Wie getalenteerd is en hard werkt, krijgt veel status en inkomen. Ben je minder slim of lui? Dan eindig je onderaan. Volgens Elshout (39) leidt deze aanname tot gebrek aan zelfvertrouwen onder werklozen. „Mensen schamen zich en hebben het gevoel dat ze zelf verantwoordelijk zijn als het even niet meezit.”

Elshout promoveerde op een studie naar eigenwaarde onder werklozen. Mensen zoeken als ze hun baan verliezen eerst naar redenen buiten zichzelf. In een crisis is die snel gevonden. Door de gevolgen van de coronapandemie gaan in Nederland tussen 2019 en 2021 waarschijnlijk in totaal 189.000 banen verloren, berekende het UWV onlangs.

Maar volgens Elshout zullen mensen die werkloos blijven na een tijdje de schuld bij zichzelf gaan zoeken. „Als je afwijzing na afwijzing krijgt, tast dat je zelfbeeld aan. Je gaat twijfelen. Span ik me wel genoeg in? Ben ik niet goed genoeg? Waarom krijgen anderen wel werk? Het is moeilijk om jezelf daar los van te koppelen.”

Anna Staats (31) hoort dit soort vragen inderdaad regelmatig van klanten. Ze begon vorig jaar met haar bedrijf Toos Werkloos, dat mensen traint in sollicitatievaardigheden. „Het eerste en belangrijkste advies dat ik klanten geef, is om te accepteren dat ze werkloos zijn. Ik noem het woord werkloos ook heel vaak. Want daar begint het taboe: bij het gevoel dat dit woord oproept. Wanneer je negatieve associaties met het woord hebt of het niet durft te zeggen, houd je dat taboe in stand.”

Staats maakte dat zelf mee toen ze in 2019 haar baan als hr-manager opzegde om naar Sydney te verhuizen. Daar lukte het haar niet meteen om nieuw werk te vinden. „Dat nam ik mezelf kwalijk. Ik vond dat ik harder mijn best moest doen. Leuke dingen doen, mocht ik niet meer. Geld uitgeven was ook uit den boze. Ik mocht alleen maar bezig zijn met solliciteren. Het voelde alsof iedereen om mij heen dacht: waarom lukt het haar niet om werk te vinden? Terwijl ik dat natuurlijk vooral zélf dacht.” Staats denkt dat het taboe op werkloosheid dan ook vooral in het hoofd van de werkloze zit.

Toen Staats afgelopen jaar, inmiddels weer terug in Nederland, haar baan als recruiter kwijtraakte door de coronapandemie besloott ze het ditmaal anders aan te pakken. „Ik wilde af van die negatieve emoties en besloot mijn werkloze status luchtig en met humor te benaderen.”

Voor de grap begint Staats een Instagram-account waarmee ze mensen deelgenoot wil maken van haar leven als werkloze. Dat groeit uit tot een bedrijf waarmee ze inmiddels 42 mensen aan een baan heeft geholpen. „Hardop uitspreken dat je werkloos bent, geeft kracht en kan bovendien tot positieve reacties leiden. Het is de eerste stap om het taboe voor jezelf te doorbreken.”

Football news:

Allegri vertelde Agnelli toen hij met pensioen: ontdoen van Ronaldo, hij belemmert de vooruitgang van het team en de club
Ibrahimovic werd geschorst voor 1 wedstrijd voor het beledigen van de scheidsrechter
In December besloot de coach dat een andere keeper zou spelen, niet ik. Liverpool zijn blij met me, maar we moeten iets bespreken
Rafinha Diaz: Bielsa is een veeleisende coach, maar dat is prima. Hij probeert erachter te komen hoe elke speler beter te maken
Ik speel al voor West Ham sinds ik een kind was, dus maak me niet wakker. Dit seizoen is gewoon een mooie droom
Real Madrid bevestigde dat Perez president van de club zal blijven tot 2025. Hij was de enige kandidaat in de verkiezing
Carlos Sainz: Real Madrid mist het killerinstinct van Ronaldo. Juventus had geluk met hem