logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo
star Bookmark: Tag Tag Tag Tag Tag
Turkey

Adalar'da atların ölümüne göz yumuluyor

Ýstanbul’un en turistik merkezlerinden biri olan Adalar’daki fayton sorunu uzun yýllardýr çözülemiyor. ‘Sorun’ kelimesi aslýnda orada yaþanan durumu tarif etmeye yetmiyor. Dünyanýn en gözde tarihi þehirlerden Ýstanbul’da herkesin gözleri önünde her yýl yüzlerce at, turistlere satýlacak ‘nostaljik tur’lar uðruna öldürülüyor. On yýllardýr ne alýnan kararlar uygulanýyor ne de yasaklara ve kurallara uyuluyor. Yerel yönetimler de konunun kamudaki muhataplarý da hep görmezden gelme yoluyla meselenin ötelenmesine yol açmýþ. Durumdan rahatsýz olan Büyükada sakinleri Ada’nýn arka tarafýndaki bir özel mülke ölen atlarýn gömüldüðünü, ancak artýk yer kalmadýðýndan kimi zaman telef olan atlarýn uçurumdan denize atýldýðýný söylüyorlar. Kaçak yollarla adaya sokulmak isterken ölen atlarýn cesetleri de kimi zaman su yüzüne çýkýyor.  

Konunun taraflarýný bir araya getirmek üzere 28 Aðustos 2019’da Adalar’da bir Ulaþým Çalýþtayý düzenleyen ÝBB Baþkaný Ekrem Ýmamoðlu ise seçim öncesi alýnan faytonlarý kaldýrma kararýný görmezden gelerek atlara reva görülen korkunç muamelenin devam etmesine göz yumuyor. 20 Haziran’da verdiði bir röportajda, fayton uygulamasýna son verileceðini ve elektrikli faytonlarýn kullanýma gireceðini söyleyen Ýmamoðlu, Hayvan Haklarý Yasama Ýzleme Delegasyonu’nun “Oylarýmýz Hayvanlar Ýçin” kampanyasý kapsamýnda “Söz Veriyorum” taahhütnamesini de 27 Mart’ta imzalamýþtý. 

Hayvan haklarý savunucularýndan gelen Ulaþým Çalýþtayý’nýn Ýstanbul’da düzenlenmesi talebi de ne yazýk ki geri çevirildi. Sayýsý 1500’ü bulan faytoncu ailesinin yaþadýðý Adadaki Çalýþtay’a ancak polisin saðladýðý güvenlik sayesinde katýlabilen az sayýdaki aktivistin faytonlarýn kalkmasý yönündeki talepleri de dikkate alýnmadý. Bunun üzerine hayvanseverler, çalýþtayýn  hayvan haklarý savunucularý için hükümsüz olduðunu açýkladý. 

ATLAR NE ZAMAN BOYUNDURUKTAN KURTULACAK?

Halbuki hayvanseverlerin yýllardýr verdiði mücadelede seçim öncesi sona yaklaþýlmýþ ve ÝBB atlý faytonlarýn yerine elektrikle çalýþan akülü faytonlarýn kullanýlacaðýný açýklamýþtý. Ancak bugüne kadar faytonlarýn kaldýrýlmasý yönünde alýnan UKOME (ÝBB faytonlar konusunda yetkili karar merci) kararlarý hiçbir þekilde uygulanmadý. Konu kamuoyunda öylesine tepkiyle karþýlandý ki Cumhurbaþkaný Erdoðan, 17 Haziran 2019’da Yenikapý’daki mitinginde “Adalardaki faytonlarda kullanýlan atlarla ilgili vicdanlarý yaralayan görüntülere þahit oluyoruz. Bu konuda gerekli kararý aldýk. Adalardaki atlarý faytonlarýn boyunduruðundan kurtarýp özgürlüklerine kavuþturmak için bir çalýþma yapýyoruz. Biz hayvanlar için vakýf kurmuþ selâtin camilerinin üzerine kuþ evleri yapmýþ, Peygamberi kedisi ölen bir çocuða baþ saðlýðýna gitmiþ bir medeniyetin mensuplarýyýz.” diyerek bu sorunun çözüleceðini müjdeledi. 

Ancak ne yazýk ki faytonlar kaldýrýldýðý takdirde Adalar’ýn turistik dokusunun bozulacaðýný, bundan dolayý turist sayýsýnýn azalacaðýný iddia eden ‘faytonseverler’, ‘Adadakiler ekonomik açýdan zarar görür’ diyerek önerilen çözüme karþý çýkýyorlar. Hayvanseverlerin atlarýn durumunu abarttýðýný söyleyerek kendini savunanlarý ise sosyal medyadaki görüntüler ve videolar yalanlýyor. 

BÜYÜKADA’DA HER YIL 300 AT GÖMÜLÜYOR

Geçmiþte nostaljik bir anlamý olan faytonun bugün atlarý acýmasýzca ölüme götüren ticari bir çarka dönüþmesinin nedeni ise ‘turizm patlamasý’. Turist giriþinin artmasýyla fayton sayýsýnýn 226 ile sýnýrlý tutulmasý gerekirken bu rakamýn çok üzerine çýkýlýyor. Zorlu þartlarda ölesiye çalýþtýrýldýðý için sakatlanan, hastalanan atlar sezon sonunda ya kaçak olarak kesimhanelere gönderiliyor ya da ölüme terk ediliyor. Adalar’daki yetkili kurumlarda, Ýl/Ýlçe Tarým Müdürlükleri’nde ve Adalar Belediye’sinde ölen ya da hastalanan atlara dair bir istatistik tutulmuyor. Ýstatistik tuttuðu varsayýlan tek kurum olan UKOME, bu konuda bilgi vermezken Adalar Belediyesi’nin her sene yaklaþýk 350 atý kireçleyerek gömdüðünü açýklamasý durumun vahametini göstermeye yetiyor.  

HIZLI TURLAR CAN ALIYOR 

Çok yüksek bedellerle ve özel iliþkilerle satýn alýnabilen fayton ruhsatlarý, bu alana yatýrým yapan kiþiler için özellikle yaz aylarýnda büyük gelir getiren bir iþ kolu haline gelmeye baþladý. Hazýrlanan çeþitli talimatnamelerde bir kiþinin sadece bir faytonu olabilir notlarýna karþýn, 5 ila 30 civarýnda fayton sahibi olanlar var. Bu faytonlarda da çok düþük ücretlerle, eðitim ve destek hizmeti alamayan fayton sürücüleri çalýþtýrýlýyor.  

Büyükada’da birden fazla faytonu olanlar, faytonlarýn iþletmesini sezonluk olarak atlar dahil 30-50 bin TL arasý fiyatlarla kiralýyorlar. Kiracý faytoncular bu bedelleri ödeyebilmek ve geçimlerini saðlayabilmek için atlarýný ve faytonlarýný zorluyor ve bu da atlarýn aþýrý çalýþtýrýlmasýna yol açýyor. Bu yüzden özellikle Büyakada’da bir kaç yýl öncesine kadar 1 saati bulan ve molalarla 1,5 saate kadar uzayan Büyük ya da Küçük Tur seferleri 30-45 dakikaya kadar düþtü. Özellikle hafta sonlarý, yasak olmasýna raðmen durak dýþý, korsan olarak çalýþtýrýlan, ücret tarifelerinin çok üzerinde fiyatlarla “Sýra Beklemeden Fayton” sloganýyla müþteri alan, seyahat acentalarý ve rehberlerle ön anlaþmalar yoluyla kullandýrýlan faytonlar da atlarýn aþýrý iþ yükü ile ölümünü hýzlandýrýyor. 

Adalar Çevre ve Hayvan Haklarý Platformu’nun çözüm önerileri ise net. Platform, sýnýrlý güzergâhlarda hizmet vermek üzere, Adalar halkýnýn toplu ulaþým ve yük nakli ihtiyacýna yönelik akülü araçlar, ada ziyaretçileri için ise turistik amaçlý akülü faytonlar ve elektrikli bisikletlerin kullanýlmasýný istiyor. UNESCO Dünya Miras Listesine kayýtlý þehirlerde turistlerin gezmesi için kullanýlan mini trenlerin de Adalar turu için ziyaretçilerin ihtiyacýný karþýlayabileceðini söyleyen Platform, bu araçlarýn iþletmesinin faytoncular kooperatifine býrakýlarak faytoncularýn da daha fazla kazanabileceklerini söylüyor. 

Abdullah Onay

Fayton sorunu neden çözülemiyor?

Fayton sorununu çözme çabalarýnýn 30 yýllýk bir tarihi var. Þurasýný düzeltelim burasýný düzeltelim denmiþ, kararlar alýnmýþ ama bir türlü uygulanmamýþ. Çünkü sorunu çözmekten ziyade orasýný burasýný yamamaya, ötelemeye dayanýyor. Sorun, 21. yüzyýlda 19. yüzyýlýn saltanat aracýný kullanmakta inat etme. Bütün koþullar deðiþmiþ, modernleþmiþ, herkesin konforu yerinde hayvanlara eziyete dayanan bu saltanat sürsün istiyorlar. Sanýrsýn ki, Ada sosyetesi Amishler gibi yaþýyor.

Böyle böyle bugünlere geldik. Artýk yamalarýn hepsi patladý. Turizm patlamasý diye bir gerçeklik var. Turizm hýz demek. Turlarý getireceksin, selfie çektirip, yemek yiyecekler geri götüreceksin. Bir de adada yaþayanlara taksi hizmeti vereceksin. Bu tempoyu artýk atlar kaldýramýyor. 

Bunlar, hayvan haklarý, vicdan, hayvanlara eziyet vb. bunlarla ilgisi olmayanlarýn da üzerini örtemeyeceði gerçekler. Bu yýlýn baþlarýnda sorunun taraflarý mutabakata varmýþlar, yerine konacak araçlar, ödenecek miktarlarda anlaþmýþlardý. Sonra seçim süreçleri baþladý, malûm ipe un serildi. Yeni yönetim de devraldýðý mirasý sürdürecek gibi görünüyor. Bir de þu var; sorunun çözülememesinden ötürü atlardan baþka kaybeden kimse yok. Doðal doku, canlýlar, orman bunlar kayýptan sayýlmýyor zaten, tam tersine rant fýrsatý olarak görülüyor.

DOKUYA UYGUN BÝR ÇÖZÜM ÜRETÝLEBÝLÝR

Bu uzun dönemde halý altýna süpürülen sorun öyle bir yumak halinde dolandý ki, mesela Adalar’da araç karmaþasýndan yürünmez hale geldi. Ama çözülemez anlamýna gelmiyor, yeter ki, niyet edilsin, program yapýlsýn ve ertelenmeden uygulansýn. Ayrýca taraflarýn kaybýnýn olmayacaðý bir çözüm üretmek gerekiyor mutlaka, Adalarýn doðal dokusu da buna dahil. Adalar’da ulaþým karmaþasý var, akülüsü, bisikletleri vs. Hepsini düzenleyecek bir program gerekiyor. Adalar’ýn dokusunu bozmayacak, yani mini trenler gibi bir toplu taþýma aracý olmalý. Dünyada koruma altýnda olan her yerde var. Tur için gelen turistleri bindirir götürürsün. Bunun iþletmesi Faytoncular Odasý’na býrakýlýr, belediye de biletten payýný alýr. Adada yaþayanlar da akbil ile biner güzergâhlarý kullanýr, bu belki akülü sayýsýný da azaltýr. Ölümden kurtulacak bu atlar için de birçok proje yapýlabilir (kimileri çocuklarýn seveceði, dokunacaðý açýk alanlarda yaþayabilir, bunun için de gelecek turistler olacaktýr) böylece ömürlerini huzur içinde tamamlarlar. 

Berran Altuntecim (Adalar eski noteri, Büyükada sakini)

BÜYÜKADA’DA  ATLARIN ÖMRÜ ÝKÝ YIL! 

Üç seneye yakýn Büyükada’da noterlik yaptým. Evim de orada olduðu için neredeyse 24 saatimi adada geçiriyordum. Önceleri yürüyüþ yapmak için adanýn arka tarafýna doðru yürüdüðümüzde ilk dikkatimi çeken faytona koþulan atlarýn üstündeki yaralardý. Sahiplerine sorduðumuzda umursamaz tavýrlar gösterdiler. Israrcý davrandýðýmýzda bize karþý hýrçýn davranýþlarda bulunmaya baþladýlar. Bir gün karþýdan çoðu sakat 22 tane atýn motora bindirilmek üzere getirildiðini gördüm. Sorguladýðýmýzda bu atlarýn sakatlandýklarýnda hiçbir þekilde tedavi edilmeden, kesim için karþýya kaçýrýldýðýný öðrendim. Resmî birimlere ilettim, herkes haberinin olmadýðýný söylüyordu. Ama bu uygulama yýllardýr devam ediyor. Bu durumu derinlemesine araþtýrmaya baþladýðýmda, Büyükada’da yasal olarak bulunan 1.600 atýn dýþýnda sürekli kaçak olarak at getirildiðini, tanesinin 1.000 TL. civarý olduðunu, adada çok ciddi ruam hastalýðý olmasýna raðmen kaçak getirildiði için aþýlanamadýðýný, bu sebeple ruamýn yayýldýðýný, dört yýlda 1.000’den fazla atýn ruam sebebiyle resmi makamlarca itlaf edildiðini, bunun dýþýnda doðan taylarýn anneden ayrýlmasý için ya adanýn arkasýndaki uçurumdan atýldýðýný yada dövülerek adanýn içindeki köpeklerin arasýna atýldýðýný öðrendim. Ýlk baþta durumu Adalýlara anlatmak için toplantýlar düzenlendim. Ancak gördüm ki Adalar’da 1500 faytoncu ve ailesi yaþadýðýndan büyük bir oy potansiyeli var. Ve yerel idarenin susma ve göz yumma sebebi bu. Kaymakamlýk ruam hastalýðý yaygýnlaþtýðý için kontrolleri sýklaþtýrsa bile geceleri adaya kaçak at sokuluyor, gece yarýsý atlarýn boynuna ip baðlayýp tekneden atlarý denize itiyorlar. Sonra Ada’dan atlarý boyunlardaki ipten çekiyorlar. Gecenin karanlýðýnda kaybolan veya teknenin motoruna sýkýþarak can veren atlar var. En son iki ay önce iki atýn bacaðý kaçak at taþýyan teknenin motoruna sýkýþarak parçalandý. Biri Pendik sahiline biri de Ada’nýn arkasýndaki sahile vurdu. En son yaþadýðým olay bardaðý taþýran son damladýr. Gece yarýsý yine ormanýn içine dövülerek býrakýlmýþ köpekler tarafýndan kovalanan bir tay haberi geldi. Anne, yavrusunu (tayý) görünce, onu býrakýp faytonda koþmak istemiyordu. Bir þekilde kurtulmak için dövüp ormana býrakmýþlardý. Ona bunu yapaný tespit edemedik ancak bu uygulama faytoncular arasýnda sürekli vardý. Tayý beslemek maliyetli. Onun yerine kullan, at sürümden kazan þeklinde sürekli at deðiþtirip, yaralanan atlarý ya kesim için karþýya götürüyorlar ya da adanýn arkasýndan uçuruma atýyorlar. Dayanýlacak gibi deðildi. Benim üç gün baktýðým tayla ilgili Adalar Kaymakamýmýz ÝBB ile temasa geçip ambulans getirtti. Ancak üçüncü günün sonunda ölmüþtü. Bu olaydan sonra artýk Ada’da yaþamaya yüreðim yetmedi. Faytonlarýn kaldýrýlmasý için daha fazla mücadele edebilmek için adadan tayinimi isteyerek, ayrýldým. Ada’da birçok arkadaþým atlarýn kaldýrýlmasýný istese de orada mücadele vermek çok zor. Þunu net olarak anladým ki adada yaralanan hiçbir atýn þansý yok. Çünkü Ada’da veteriner yok. Faytoncular kendileri atlarýn açýk yaralarýný dikiyor, üstüne atla ayný renkte ayakkabý boyasý sürüyor. Ayaklarýnda çok koþturulmaktan doðan kan birikmesini kendileri þýrýngayla çekiyor. Üstelik bunu hiçbir eðitimi olmayan hatta bazýsýnýn okuma yazmasý olmayan fayton kullanýcýlarý yapýyor. Çoðu enfekte oluyor. Atlarýn bir kýsmý tetanozdan kývranarak ölüyor. Kýþýn kesim için gönderilmedi ise yiyecek verecek kimse olmadýðýndan insanlarýn yaþam alanlarýna inerek çöpten yemek bulmaya çalýþýyorlar. Ayýklama þansý olmadýðý için içindeki yiyeceði paketiyle birlikte yediklerinden baðýrsaklarýndaki rahatsýzlýkla kývranarak can veriyorlar. Birçoðu koþtuktan sonra terli býrakýldýðýndan zatürreden ölüyor. Kýsacasý Ada’ya gelen atlar bu þartlarda en fazla 2 sene hayatta kalabiliyorlar. Sýrtlarýnda onca yükle atlarýn Ada yokuþlarýnda kamçýlanarak yokuþ týrmandýrýlmasýna hangi merhametli gönül dayanabilir? Çok aðýr þartlarda çalýþtýklarý için zaman zaman parlayýp faytonu saða sola vurmaya baþlýyorlar. Bu sebeple çevrede duran insanlar için de çok büyük tehlike. Geçen sene parlayan atlar sebebiyle fayton altýnda kalan turistlerden ölenler oldu. Bendeki kanaat asla bu faytoncularla ve Ada þartlarýnda düzeltme yoluyla bir çözüm bulunamaz. Geçenlerde Ada’da ÝBB tarafýndan Fayton Çalýþtayý düzenlendi. Bir kere düzenlenme amacý ve çýkmasý istenen sonuç baþtan belliydi. Çünkü tüm aktivistler bilir ki 1500 faytoncu (ve ailesinin) yaþadýðý Ada’ya gelmek ve o Çalýþtay’da konuþmak büyük risktir. Eðer Ada dýþýnda Ýstanbul merkezde düzenlenseydi tüm hayvanseverler oraya gelir ve faytonlarýn kaldýrýlmasýný isterlerdi. Bu istenmedi. Ancak polis korumasýnda katýlabilen sýnýrlý sayýda aktivist çalýþtaya gelerek çalýþtayýn samimi ve çözüme yönelik olmadýðýný ifade eden bir basýn açýklamasý yaptý.

Elif Ertürk 

ADA’NIN EÐÝMÝ ATLARI ZORLUYOR

Adalar’da ki fayton atlarýnýn çektiði zulüm, kazalar, ölümler hep yaþanýyordu, son yýllarda Adalar’ a gelen turist sayýsýndaki artýþla birlikte, kazalar ve ölümler çok daha fazla yaþanýyor. 

Ýnisiyatif olarak ilk kez beþ önce atlarýn yaþadýklarýný belgeleri, fotoðraflarý ile kamuoyuna duyurmaya baþladýk. Her yýl yüzlerce at fayton kazalarýnda yaralanýyor, kalýcý sakatlýklar ve büyük oranda ölümler yaþanýyor. Kaza sonucu yaralanan atlar tedavi edilmiyor ve yavaþ yavaþ acý çekerek ölüyorlar. Kýþýn bakýmý külfet geldiði için ormana býrakýlan atlar yaþamýný kaybediyor. Kazalar, kýþýn ormana terk etme, tedavi ve bakýmsýzlýk gibi kötü koþullar varken, atlar bir de ahýr yangýnlarýnda, büyük bir çaresizlik içerisinde yanarak can veriyorlar.

Ortalama ömrü 25 yýl olan atlar çok aðýr sömürü sistemi olan faytonlarda çalýþtýrýldýklarý için ancak 2 yýl yaþayabiliyorlar,  tabi buna yaþamak denirse.

ADALAR’IN YAPISI FAYTONA UYGUN DEÐÝL 

Atlar Anadolu’nun çeþitli yerlerinden Ýstanbul’a, oradan Adalar’a getiriliyorlar. Ruam karantinasý sebebiyle Adalar’a at getirilmesi yasak olmasýna raðmen yasaða uyulmuyor. Atlarýn kaldýðý ahýrlar var. Yaklaþýk iki ay önce TBMM Hayvan Haklarýný Araþtýrma Komisyonu Adalar’a giderek yerinde incelemelerde bulundu. Komisyon üyesi milletvekilleri gördükleri manzaranýn ne kadar kötü olduðunu dile getirdiler. Ahýrlarýn çöplük, pislik içinde olduðunu, atlara bakanlarýn da son derece saðlýksýz, sakýncalý olan bu ahýrlarda yaþadýklarýný gördüler. 

Geçtiðimiz günlerde ÝBB tarafýndan Adalar’da bir Ulaþým Çalýþtayý yapýldý. Orada konuþan uzman veteriner hekimin görüþüne göre atlarýn ölümündeki birincil neden Büyükada’daki eðimin atlar için uygun olmamasý. Özellikle Büyükada’daki eðim, faytonlarda çalýþtýrýlan atlar için kesinlikle uygun deðil. Faytonculuk yapýlan yerlerdeki eðimin en fazla 7 derece olmasý gerekiyor. Ancak özellikle Büyükada’daki eðim bu oranýn çok üstünde. Büyükada’nýn topografik yapýsý nedeniyle atlý faytonlarýn mutlaka kaldýrýlmasý gerekiyor.  

Bunun yanýnda, Adalar’da ulaþýmda tam bir kaos yaþanýyor. Faytonlar, belediyeye ait arabalar, bisikletliler, akülü araçlar, yayalar hepsi ayný güzergâhta sýkýþýk trafik akýþý içinde tehlike oluþturuyor, tüm bu karmaþanýn faytonlarýn kaldýrýlarak yerine doðaya dost alternatif ulaþým sistemi getirilerek düzenlenmesi gerekiyor.

All rights and copyright belongs to author:
Themes
ICO