Albania

Historia e gruas së re që shpëtoi miliona jetë pa e ditur

Në mënyrë tipike qelizat njerëzore janë në gjendje të ndahen rreth 50 herë para se të arrijnë plakjen. Por qelizat e Lacks ishin të ndryshme. Qelizat e saj ishin në gjendje të ndaheshin dhe të replikoheshin për një kohë të pacaktuar. Për ekspertët ato ishin të përsosura për kërkime mjekësore pasi një kulturë e qelizave identike mund të rritej shpejt. Së shpejti, shkencëtarët në të gjithë botën po merrnin qelizat e Lacks për të zhvilluar hulumtimet e tyre. Linja e saj qelizore, e cila u bë e njohur si “HeLa”. Miliona njerëz ia kanë borxh jetën indeve të marra prej saj. Historia e saj është gjithashtu e ndërlikuar. Familja e saj nuk kishte ide për kontributet e Lacks derisa gazetarja Rebecca Skloot gjurmoi ADN-në e saj 50 vjet më vonë.

Aftësia për të riprodhuar me shpejtësi qelizat HeLa në një mjedis laboratorik ka çuar në shumë përparime të rëndësishme në kërkimet bio-mjekësore. Për shembull, deri në vitin 1954, Jonas Salk po përdorte qelizat HeLa në kërkimet e tij për të zhvilluar vaksinën e poliomelitit. Për të provuar vaksinën e tij të re, qelizat u prodhuan në masë në fabrikën e parë të prodhimit të qelizave.

Për më tepër, Chester M. Southam, një virolog kryesor, injektoi qelizat HeLa në pacientët me kancer, të burgosurit në burg dhe individë të shëndetshëm për të parë nëse kanceri mund të transmetohej, si dhe për të ekzaminuar nëse dikush mund të bëhej imun ndaj kancerit.

Qelizat HeLa ishin qelizat e para njerëzore të klonuara me sukses në 1955 dhe që prej asaj kohe janë përdorur për të provuar ndjeshmërinë e njeriut ndaj kozmetikës dhe një shumëllojshmërie të produkteve të tjera.

Që nga vitet 1950, shkencëtarët kanë rritur deri në 50 milion tonë metrikë të qelizave të saj dhe ka gati 11,000 laboratorë anë e mbanë globit që përdorin qelizat HeLa.

Në fillim të viteve 1970, një pjesë e madhe e kulturave të tjera qelizore u ndotën nga qelizat HeLa. Si rezultat, anëtarët e familjes Henrietta Lacks morën kërkime për mostra gjaku nga studiuesit duke shpresuar të mësonin rreth gjenetikës së familjes në mënyrë që të bëjnë dallimin midis qelizave HeLa dhe linjave të tjera qelizore.

Të alarmuar dhe të hutuar, disa anëtarë të familjes filluan të pyesnin pse po merrnin kaq shumë telefonata duke kërkuar mostra gjaku.

Në 1975, familja gjithashtu mësoi përmes një bisede të rastësishme në darkë se materiali me origjinë nga Henrietta Lacks po vazhdonte të përdorej për kërkime mjekësore.

Familja kurrë nuk kishte diskutuar për sëmundjen dhe vdekjen e Henrietës mes tyre gjatë viteve që ndërhynë, por me rritjen e kureshtjes për nënën e tyre dhe gjenetikën e saj, ata tani filluan të kishin pyetje.

Jeri Lacks-Whye and David Lacks, grandchildren of Henrietta Lacks, photographed 22 August 2013 in Dundalk MD, for Baltimore Magazine.

As Henrietta Lacks dhe as familja e saj nuk u dha leje mjekëve të saj për të marrë qelizat e saj. Në atë kohë, leja nuk kërkohej zakonisht. Qelizat u përdorën në kërkime mjekësore dhe për qëllime tregtare.

Në vitet 1980, të dhënat mjekësore familjare u botuan pa pëlqimin e familjes. Një çështje e ngjashme u diskutua në Gjykatën Supreme të Kalifornisë në çështjen Moore kundër Regents të Universitetit të Kalifornisë në 1990.

Gjykata vendosi që indet dhe qelizat e hedhura të një personi nuk janë pronë e tyre dhe mund të komercializohen. Në Mars të vitit 2013, studiuesit botuan sekuencën e ADN-së së gjenomit të një lloji të qelizave HeLa.

Familja Lacks e zbuloi këtë kur autori Rebecca Skloot i informoi ata. Kishte kundërshtime nga familja Lacks në lidhje me informacionin gjenetik që ishte në dispozicion për të gjithë publikun. Jeri Lacks Ëhye, nip i Henrietta Lacks, i tha The New York Times, “shqetësimi më i madh ishte privatësia” .

Në të njëjtin vit një grup tjetër që punonte për një gjenomë tjetër të linjës qelizore HeLa nën financimin e Instituteve Kombëtare të Shëndetit (NIH) e paraqiti atë për botim.

Në gusht 2013, u njoftua një marrëveshje midis familjes dhe NIH që i dha familjes një kontroll mbi qasjen në sekuencën e ADN-së së qelizave të gjetur në dy studime së bashku me një premtim se do të njihen në dokumente shkencore.(BBC, gazeta “Si”)

Football news:

Solskjaer on 3-2 with Liverpool: Manchester United won on their own terms. It's a good feeling
Hames scored 10 (3+7) points in Everton's home matches. Away - 0
Suarez scored his 12th goal of the La Liga season. Messi has 11
Miller on the Manchester United defeat: Devastated. There is no second chance in knockout football
Game of Thrones actor on Liverpool: Manchester United would have been destroyed a year ago. Huge progress
Ricard Puig: It's a pretty tough season, I'm not used to playing so little. Scoring with a header is something unreal
Khabib: I am preparing for my debut in big football. I am a free agent