Iran

کرونا و «دیگری»

نویسنده: غلام‌رضا موسی‌خانی/ کارشناس ارشد اقتصاد

کاهشِ رشد اقتصادی کشورها و پیش‌بینی ادامه‌ی آن در سال 2020 که به احتمال قوی به افزایش بی‌کاری و به تبع آن فقرِ بیش‌تر در جهان منتج خواهد شد، نوید روزگار سخت‌تری می‌دهد و این، نابرابری را در سطح جهانی، چه در داخل و چه در بین کشورها افزایش خواهد داد (۱).

درباره‌ی نابرابری بسیار گفته شده. آثار منتشر شده در این حوزه، از جمله کتاب خوب و خوش‌خوان «علت نابرابری در جامعه من هستم» (۲) نشان داده که توجه به نابرابری و آثار آن نه تنها امری اخلاقی و انساني است، بلکه یک ضرورت اجتماعی و اقتصادی نیز هست؛ چرا که با افزایش نابرابری، حیات جمعی انسان‌ها است که در معرض تهدید قرار خواهد گرفت.

«نابرابری گذشته از ایجاد نگاه تحقیرآمیز به «دیگری»ای که از من کم‌تر دارد، بر انواع دیگرِ تبعیض‌ها از جمله تبعیض نژادی و جنسیتی نیز اثرگذار است. یکی از خطرات افزایش نابرابری این است که خطر رقابت برای کسب موقعیت‌های بالاتر اجتماعی را افزایش داده» (۳) و ممکن است افراد ناتوان، قربانی رقابت افراد تواناتر شوند. توجه به این امر وقتی ضرورت بیش‌تری می‌یابد که بدانیم از منظر روانی و «در سلسله مراتب اجتماعی برخی از مردم از تبعیض‌ها و تعصبات استفاده می‌کنند تا پایین دست‌ها را از صعود به طبقات بالاتر بازداشته» (۴) و روی به سلطه‌گری بیاورند.

سعدی در قرن هفتم گفته بود: «روستازادگان دانشمند/ به وزیری پادشا رفتند/ پسرانِ وزیر ناقص عقل/ به گدایی به روستا رفتند» (۵) این بیت نشان می‌دهد که در آن زمان امکان جابه‌جایی اجتماعی میسر بوده است. مطالعات جدید اما نشان می‌دهند که «هر چه اختلافات درآمدی بیشتر باشد، ساختار اجتماعی سرسخت‌تر شده و احتمال این جابه‌جایی و صعود طبقاتی کاهش می‌یابد و در جایی که نابرابری در پیامدها بیش‌تر باشد دورنمای فرصت‌های برابر به شکل بارزتری دست نیافتنی‌تر می‌شوند» (۶).

بنابرآن‌چه گفته شد و از زاويه ديد اقتصادي، لازم است تا سیاست‌گذاری اقتصادی علاوه بر اين‌كه منجر به رشد اقتصادي مي‌گردد با رویکردی باشد که منتج به جامعه‌ای برابرتر نیز بشود. اين هدف مي‌تواند با بازتوزیع منطقی درآمد حاصل شده و یا نحوه‌ی برخورداری از کیک اقتصادی قبل از توزیع درآمد، به گونه‌ای باشد که دیگر نیازی به بازتوزیع مجدد نداشته باشد. هر کدام که باشد، نتیجه، برابری بیشتر و جامعه‌ای بهتر و انساني‌تر خواهد بود كه در آن علاوه بر «من»، «ديگري» نيز برخوردار و محترم است.

«پله»ی معروفِ برزیل، در خاطرات‌اش از فینال جام جهانی سال 1950گفته است: «16 جولای 1950، غروبی که اروگوئه جام را برد بالای سرش ما برزیل شدیم. دیگر با هم بیگانه نبودیم و فکر نمی‌کنم که بعدش هم غریبه شده باشیم. خوب، ما داریم به فهم برزیل واری از سیاره زمین نایل می‌شویم. همه‌مان یک تیم‌ایم؛ و «جی‌جیا» پا به توپ، توی شش قدم‌مان است... شش قدم همه‌مان... شاید این «وحدتِ درد» خودش دوای آینده و امورات مبتلا به‌اش باشد» (۷).

فارغ از صدمات اقتصادی کرونا شاید «وحدتِ درد» ایجاد شده از کرونا ما را در رسیدن به فهم و درک «دیگری» و حذف تبعیض‌های اقتصادی و اجتماعی یاری رسانَد. بدانیم که در جهانِ نابرابر، «ديگري» از ياد مي‌رود، رقابت‌ها برای بالا رفتن از نردبان اجتماعی بالا مي‌گيرد و عرصه‌ی رشد و برخورداری بر خیلی‌ها تنگ خواهد شد؛ و البته در زمانی نه‌چندان دور، این «خیلی‌ها»ی بازمانده و ناتوان، بر سرنوشت همه‌مان تاثیرخواهند گذاشت.

پی‌نوشت‌ها:

(۱) طبق بررسی‌ها بر اثر کرونا بین 124 میلیون تا 548 میلیون نفر از مردم جهان به کام فقر کشیده خواهند شد. نقل آمار از نشریه تجارت فردا شماره 365. 7 تیر 99
(۲) نوشته ریچارد ویلکینسون و کیت پیکت. ترجمه سارا افراز. نشر کتاب کیمیا
(۳) همان
(۴) همان
(۵) گلستان. باب هفتم. حكايت شماره 2
(۶) ویلکینسون، همان
(۷) نقل از: احسان عبدی‌پور، فایل صوتیِ در ستایش بطالت

#کرونا
#نفت
#اقتصاد

Football news:

Rudi Garcia on Lyon's chances against city: the quarter-Finals showed that the favourites can also be beaten
CSKA agreed a 5-year contract with Fuchs. The transfer is estimated at 7-10 million euros
Ferdinand on Messi at Barca: Will he want to stay, given the results and the team's performance? Does he have time to wait?
I would not be surprised if Pochettino is appointed in less than 3 days. Ex-Barca winger Carrasco on the club's new coach
Alaba about Mueller: we are Glad that Bayern have such a player
Jordi Cruyff replaced Donadoni at the head of China's Shenzhen
Tiago Pro 8:2 with Barca: Bayern haven't won anything yet