Namibia
This article was added by the user . TheWorldNews is not responsible for the content of the platform.

Elaka lopamadidiliko

Shikanya shamukulu ohashi di omhuku u nyika. Ye omukulunhu embale la tuvikila omhepo. Oomeekulululwa nootatekulululwa ovo eengudi doshilongo navali ovo eedjo di shii okulineekelwa. Nonande vamwe va ka dilongela, elaka lomukulu wonale ihali fi sha popiwa komukulu wonale oshi na omunguda fiyo onena.

Otu na oshitumbula hashi ti; “Hamundja ya kula naxe hambabi ya putuka naina kai lya oukole wokoshivanda ulula.” Ondi wete twa fa hatu dimbwa eenghulunghedi osho yo eenghedinghalelo dOshiwambo. Nomonghedi ei onda hala ndi mu kufile ko kashona kelaka lopamadidiliko olo ndi wete lihe shivike noi na li nongelwa naana kuvahapu.

Petrus Mbenzi melaka loonekulu okwe shi da mo nawa kutya elaka lopamadidiliko osha hala kutya elaka olo hali longifwa itaaku longifwa eendjovo. Elaka eli ohali ulikwa ashike komalinyengo pehe na eendjovo dasha. Hano ohatu mono edidiliko lonhumba tashi dulika li kale kolutu lomunhu ile koshimeno shonhumba.

Omunhu ota dulu yo a ulike omadidiliko onhumba tashi pitile momaliumbato aye nge e kwetwe nande okoshidile ile koshidimbi. Elaka eli ola kwatela mo ne oidila osho yo oipwe yovawambo. Meshito omu na oinima hai tu londwele mangha oshinima shonhumba ina shi holoka.

Tete nandi tameke mangha nomadidiliko okolutu. Omunhu oha dulu okukala e na nande omutilo keisho ou ohau xunu eenghali kauwa. Kakele kaasho ota dulu yo okukala e na oxwexwe peke ngaho otashi ti ota pewa sha. Kakele komadidiliko okolutu, meshito otu na mo oinima hai londwele mangha oshinima shonhumba ina shi ku hanga pauhandimwe.

Oinima imwe yomwaai omwa kwatelwa oinamwenyo, oikwamavava osho yo omiti. Oku na oinamwenyo oyo ya yambekwa hai mono kokule. Shima wa mono wa shakeneke namungangala lokoiti (fimbi-fimbi) ta tauluka ondjila oku to i ino ya ko vali ngaho kakuwa. Namungangala ye mwene haye e na omupya ndele oha londwele ashike.

Haluni naye oha xunganeke ouwa nowii oshe likolelela ne kutya okwa tauluka ondjila a finda kulipi po. Shima a tauluka ondjila a finda kolulyo loye ngaho ou na elao. Ngeenge okwa tauluka ondjila a finda kolumosho ngaho ote ku londwele kutya oku wa finda kakuwa.

Oilipwedi imwe po ngaashi eyoka leuta osho yo elela la ninga omafiku meumbo ohali xunu omateelelo ngaho ope na umwe e liumbata. Otu na yo vali oipuka ngaashi efingwe epuka limwe la fa oshiti ngaha ohaku ti ou e li mona tete ota udu sha ngee pamwe eenghali ile onghundana ngaho ii.

Hasho ashike osho, ope na yo vali oudila vamwe navo hava londwele ngaashi ouhandilili, nokadila haku tiwa twiyu. Shima wa mono ouhandilili tava tuka mookandoli va dja mo mookafele ngaho shiyenga shanangobe oi li popepi. Shima wa udu okadila twiyu taka kwena taka twiyula efimbo lokwatoka itaka mwena ngaho odula oya piluka oonauyumba otava tameke ku longekida eembuto.

Okadila nanghwe ngeenge owa udu taka kwena taka kwekweta ngaho okokoluwa meumbo otamu ya ovaenda. Ngeenge oka kwena taka ngoonene nena ngaho otashi dulika pe uye onghundana ii.

Oshukushula nayo ohai xunu eefya sha ya kala tai kwena mepya. Ovawambo ohave i kupula ne noikuni yomindilo ashike kai na epuko otai londwele ashike. Omapumumu nao ohaa xunu unene tuu ngeenge taa ende omutenya a mwena ashike wo okwe lisheka. Meshito omu na omiti dimwe po nado hadi londwele dimwe ohadi xunu ondjala ile eloolo.

Ovakulunhu ova kala nokutala komiti ngaashi eemwandi nomive. Omive dimwe sha wa hange da ima mudo olo, itaku liwa oku na ondjala. Eemwandi dimwe ngeenge owa hange da ima otashi dulika ku kale eloololo. Eshi nashi henene mangha ofuka inai pya aishe namu shaale ngaho omwiidi wokuholama ovakongo.

Hano shiiva apa paluwa naapa paiwa onhapo omukulu wonale okwa popya da twa. Natu ye ni ngaho pombala fye tu pule ni peemhundo.

*Kosmas Nghisheenapo Ndinomholo oku li omuhongifikola poMwadinomho Combined School mOshitukulwahoololo shaHangwena. Oha hongo omalaka Oshikwanyama nOshiingilisa. Ota monika koemaila [email protected]