Precies een week geleden vond op het Indonesische West-Sulawesi een aardbeving plaats met een magnitude van 6.2. Ruim 18.000 mensen raakten dakloos en verblijven sinds dat moment op straat. De coronapandemie zorgt er daarnaast voor dat de reddingsoperatie door vrijwilligers een stuk lastiger is dan bij eerdere aardbevingen, vertelt Jan Gelfand, coördinatiehoofd van het Rode Kruis in Indonesië, aan NU.nl. Vier zijn zijn vrijwilligers raakten al besmet.

Het officiële dodental staat op 91 en meer dan duizend mensen raakten gewond. De zoek- en reddingsoperatie is inmiddels een hersteloperatie geworden. Mogelijk liggen er nog mensen onder het puin, maar onduidelijk is hoeveel. Volgens Gelfand wordt er vrijdag nog één persoon vermist.

Door de aardbeving, waarvan het epicentrum in de buurt lag van de westelijke plaats Majene, raakten honderden huizen beschadigd en zijn tal van ziekenhuizen ingestort. Hierdoor moeten COVID-19-patiënten op sommige plaatsen noodgedwongen op parkeerplaatsen worden verzorgd.

Tienduizenden mensen raakten, te midden van het hoogtepunt van de coronapandemie in Indonesië, een dak boven hun hoofd kwijt. Zoals Gelfand het omschrijft: een slechte situatie is door het coronavirus een "zeer slechte" situatie geworden. "Het is alsof er zout in wonden wordt gestrooid. Het maakt de hele operatie onwijs complex."

Veel mensen verblijven, omdat ze hun huis verloren, de hele dag op straat. Het Rode Kruis probeert te ondersteunen met desinfectiestations, mondmaskers en coronavoorlichting en de basismiddelen (water, medische hulp, dekzeilen). Maar toch zorgt de pandemie voor uitdagingen waar de organisatie bij eerdere natuurrampen geen rekening mee hoefden te houden.

"Je kunt nu geen barakken bouwen of tenten heel dicht naast elkaar, wat je normaal zou doen. Het gaat erom dat we mensen beschermen. Maar hoe ga je dat doen als er moet worden gegeten? Twintigduizend mensen die honger hebben en angstig zijn, dat is een opgave, die kun je niet aan één tafel zetten", schetst Gelfand de uitdagingen van de reddingsoperatie.

De pandemie zorgt tegelijkertijd ook voor een dilemma: mensen willen dicht bij elkaar zijn, ondanks dat er eigenlijk afstand moet worden gehouden. "Mensen zijn nu eenmaal sociaal en met elkaar ben je comfortabeler. Topprioriteit van het Rode Kruis is mensen gezond houden, maar dat is lastig. Van onze 200 vrijwilligers raakten al vier mensen besmet."

Mensen halen een slachtoffer onder het puin vandaan in de stad Mamuju.

Mensen halen een slachtoffer onder het puin vandaan in de stad Mamuju.
Mensen halen een slachtoffer onder het puin vandaan in de stad Mamuju.

Mensen halen een slachtoffer onder het puin vandaan in de stad Mamuju.

Foto: ANP

Indonesië krijgt ramp na ramp te verduren

2021 is voor het Rode Kruis in Indonesië niet rustig begonnen, legt Gelfand uit. Naast een vliegramp en de aardbeving op Sulawesi, zijn er ook verschillende overstromingen en probeert het land tegelijkertijd met man en macht het coronavirus onder controle te krijgen. Dat laatste lukt nog niet: vorige week noteerde het land nog een dagrecord (14.224). "Soms voelt het als de rampenfilm The Perfect Storm: wat kan er nog meer fout gaan. Indonesië is gewoon 'op' momenteel. Er zijn vijf Rode Kruis-operaties gaande op dit moment", aldus Gelfand.

Het coronavirus, de natuurrampen, de beperkte middelen: de Rode Kruis-coördinator kan bijna geen scenario bedenken wat de situatie nog complexer kan maken voor de Indonesiërs. Toch houden de inwoners van inwoners de moed erin. "Het zal je verbazen hoe veerkrachtig de mensen zijn", vertelt hij NU.nl vanuit de Indonesische hoofdstad Jakarta. "Mensen op Sulawesi hebben de hele tijd met trauma's en tegenslagen te maken, maar toch komen ze er weer bovenop."

"We werken nu aan het opzetten van lokale markten, om ze iets van het normale leven terug te geven. Maar echt terug naar normaal gaat voorlopig niet gebeuren. En dat is niet makkelijk."

Doordat verschillende ziekenhuizen zijn ingestort of beschadigd, moeten dokters improviseren en slachtoffers behandelen in opgezette tenten.

Doordat verschillende ziekenhuizen zijn ingestort of beschadigd, moeten dokters improviseren en slachtoffers behandelen in opgezette tenten.
Doordat verschillende ziekenhuizen zijn ingestort of beschadigd, moeten dokters improviseren en slachtoffers behandelen in opgezette tenten.

Doordat verschillende ziekenhuizen zijn ingestort of beschadigd, moeten dokters improviseren en slachtoffers behandelen in opgezette tenten.

Foto: ANP