Netherlands

Europa is weer het lachertje

De Chinese premier Xi Jinping maakte weken geleden een afspraak voor video-overleg met Angela Merkel en Emmanuel Macron, voor 16 april. Ze zouden het onder meer over het klimaat hebben, om „groene doelen” te bespreken die op toekomstige toppen (de G7 en COP26) ter sprake komen.

En ineens, donderdag, één dag van tevoren, blaast China een aankondiging voor een „klimaattop” met Merkel en Macron de wereld in. Iedereen meteen in de hoogste boom. Een top? Waarom wist niemand daarvan? Wat wordt daar bekokstoofd? Andere EU-landen voelen zich gepasseerd. De Commissie staat in haar hemd: klimaat is deels een Europese competentie. Erger nog, de Amerikaanse klimaatminister, John Kerry, is die dag in Beijing. Probeer je je Europese bondgenoten te vertellen dat je er weer voor ze bent, krijg je dit.

Dit is natuurlijk precies waar president Xi op uit was: Amerika tegen Europa opzetten, en het hele Europese kippenhok weer fladderend alle kanten op jagen.

Dit soort geklier gaan we komende tijd meer meemaken. Véél meer. De rivaliteit tussen mondiale en regionale grootmachten wordt heviger. Iedereen probeert iedereen een hak te zetten en de wereld zíjn agenda op te leggen. Vernederen, afzeiken, protocollaire puntjes scoren – alles wordt ingezet in het grotere, geopolitieke spel. Europeanen houden daar niet van. Geen wonder, want ze zijn er ook niet goed in. Wat president Xi deed, was een schijnbaar onbelangrijk detail enorm opblazen en als politiek wapen gebruiken om zijn rivalen te verzwakken. De EU is groot geworden door het omgekeerde te doen: problemen die politieke spanning veroorzaken, in kleine, technische stukjes breken en die vervolgens proberen op te lossen. Europa haalt mijnen weg, andere wereldmachten plaatsen ze juist steeds vaker.

Rusland, China en Turkije zien Europeanen met steeds meer plezier op hun bek gaan

Aversie van conflicten zit intussen in het Europese dna. Laatst werd Europeanen uit elf landen gevraagd wat ze zouden doen bij een conflict tussen Amerika en China: partij kiezen voor Amerika, voor China of geen van beide? Het antwoord was helder: 60 procent koos neutraliteit, 22 procent Amerika, 6 procent China en 12 wist het niet. Neutraliteit past Europeanen als een handschoen. Politici praten over strategische autonomie, en kennelijk staan veel burgers daar achter. Terwijl de wereld weer keihard escaleert en ruziet, willen zij overal buiten blijven.

Helaas, dat is moeilijk. Ondanks het gehamer op neutraliteit schuift Europa langzaam naar de Amerikaanse kant. Europeanen en Amerikanen denken hetzelfde over Oeigoeren, Hongkong, persvrijheid of landjepik rond de Zwarte Zee. Dat Rusland, China of Turkije Europa de duimschroeven aandraaien, bewijst dat zij die verschuiving opmerken. Ze zien Europeanen, die het allemaal zo goed weten, met steeds meer plezier op hun bek gaan.

Daarom moeten álle Europese spelers nu iets aan die ‘incidentjes’ doen. De ‘top’ met Xi toont dat EU-landen moeten ophouden de Commissie te passeren als het ze uitkomt. De ontbrekende stoel in het paleis van de sultan, laatst, toont dat de Commissie en de Raad moeten stoppen elkaar vliegen af te vangen. Deze week kwam Ursula von der Leyen weer in het nauw, omdat ze niet zelf had geantwoord op een persoonlijke uitnodiging van president Zelensky om in augustus in Oekraïne het dertigste onafhankelijkheidsfeest te komen vieren. Haar kabinetschef schreef hem dat ze verhinderd was. Dom! Iedereen moet op zijn eigen niveau communiceren – dat is les één van de internationale diplomatie. Die brief ligt nu op straat. Erger: EU-president Charles Michel gaat wel. Hij belde Zelensky en publiceerde het transcript – wraak, na die stoel in Istanbul.

Europa opereert al decennia zo. Het had nooit echt consequenties. Maar dat verandert. Als Europa aan tafel wil zitten met de groten, om Europese belangen te verdedigen, fine – maar gedraag je dan professioneel en zorg dat je niet constant het lachertje bent.

Caroline de Gruyter schrijft wekelijks over politiek en Europa.

Football news:

Griezmann sprak met Hamilton en bezocht de Mercedes boxes tijdens de Spaanse Grand Prix
Barcelona vindt dat Neymar het gebruikt heeft. Hij zei dat hij wilde terugkeren, maar verlengde zijn contract met PSG (RAC1)
Aubameyang aan de Arsenal fans: we wilden je iets goeds geven. Het spijt me dat we niet konden
Atletico verloor niet in Camp Nou. Busquets' blessure is het keerpunt van de wedstrijd (en het kampioenschap race?)
Verratti blesseerde zijn kniebanden tijdens PSG training. Deelname aan de Euro is nog steeds in vraag
Neymar ' s contract in één foto. Mbappe wil hetzelfde
Manchester United wil Bellingham in de zomer tekenen, niet Sancho. Borussia niet van plan om te verkopen Jude