Netherlands

Mark Rutte vindt nu dat het óók over anderen moet gaan

Kabinetsformatie GroenLinks en de PvdA lijken nog te twijfelen over Rutte. Maar ze praten nu wel graag mee over ‘de inhoud’. De formatie kan verder.

Zes weken lang ging het op het Binnenhof bijna alleen nog maar over Mark Rutte – en wie hem nog wel, misschien een beetje of helemaal niet meer vertrouwde. In het debat over het eindverslag van informateur Herman Tjeenk Willink, de hele woensdag, was er in elk geval één die overduidelijk vond dat dat nu lang genoeg heeft geduurd: Mark Rutte zelf.

Hij had, vond hij, nagedacht over zijn eigen rol in de gesloten politieke cultuur in Den Haag, hij zei ook nog een paar keer dat hij „grote fouten” had gemaakt, hij kwam opnieuw met zijn ideeën om de bestuurscultuur te veranderen en de „grote politieke verschillen” weer te laten zien in de Tweede Kamer. Maar die ideeën noemde hij zelf niet meer, zoals eerst nog, ‘radicaal’.

Zijn belangrijkste boodschap leek nu te zijn dat die bestuurscultuur niet alléén door hem kwam. Hij vond dat de anderen „de cognac opzij moeten schuiven en hun sigaar neerleggen” en over zichzelf moesten nadenken: wat was hún rol geweest? Hadden zíj plannen om het vanaf nu beter te doen?

Of dachten ze dat het probleem met zíjn vertrek opgelost was? „Wás het maar zo simpel”, zei Rutte.

D66-leider Sigrid Kaag zei dat haar partij „een streep” had gezet onder „verkennersgate”, zoals zij de chaos noemde na de gelekte notitie uit de formatie en de onwaarheid van Rutte over CDA’er Pieter Omtzigt. D66 en CDA hadden toen samen een motie van afkeuring tegen Rutte ingediend die door de hele Kamer, behalve de VVD, werd gesteund. Maar volgens haar heeft nu „eenieder de opdracht om naar de eigen partij en het eigen gedrag te kijken” en „verantwoordelijkheid te nemen”. Dat verwacht „het land” van partijen als D66 en de VVD, zei ze, en ook van het CDA „en anderen”.

En net als Rutte vond ook Kaag nu dat elke partij moest nagaan „of wij een nieuwe bestuurscultuur, een nieuwe bestuursstijl en politieke stijl kunnen naleven”. „Dat indachtig kunnen we aan het hele land laten zien dat we onze eigen oproepen waardig zijn.” Wat Kaag betreft stonden álle politici „aan de lat”.

En de anderen? CDA-leider Hoekstra zei dat hij na de crisis over de verkennersnotitie „niet voor niks” géén steun had gegeven aan de motie van wantrouwen tegen Rutte. En dan, zei hij tegen Denk-fractievoorzitter Farid Azarkan, „is het vertrouwen daar”.

Voor Lilianne Ploumen van de PvdA en Jesse Klaver van GroenLinks was het veel ingewikkelder. Zij willen graag meepraten over een nieuw kabinet, maar blijven zich afkeren van de veel gekraakte ‘oude bestuurscultuur’ waar Mark Rutte ook in hun ogen het symbool van is geworden. Ze bleven scherp en kritisch, maar niet zo scherp en kritisch dat ze de deur naar een kabinet-Rutte IV dichtslaan, zoals bijvoorbeeld eerder wél de SP had gedaan. De bezweringsformule daarvoor heet ‘inhoud’. In het debat lachte Klaver een keer naar Rutte en zei dat die natuurlijk niet zomaar „een ander mens” zou worden. Maar Klaver wilde meepraten „langs de lijnen van de inhoud”. Hij begon ook al aan een kleine onderhandeling met Rutte over twee punten die GroenLinks belangrijk vindt: de sociale advocatuur en de gezondheidszorg.

Beschadigde Rutte kan in de formatie geen kant op

PvdA-leider Ploumen had Ruttes ideeën over een andere bestuurscultuur, waar hij maandag mee kwam in Nieuwsuur, al eerder „onder de maat” genoemd. Maar ook zij had het nu liever over ‘inhoud’. „Het is tijd om een einde te maken aan de serie miskleunen, zodat we wat minder met onszelf bezig zijn en wat meer met de problemen van Nederland.”

Opvallend was dat de twee linkse leiders, met al hun kritiek op de ‘oude politiek’ van achterkamertjes, wel hadden meegedaan aan het overleg achter de schermen over de nieuwe informateur: SER-voorzitter Mariëtte Hamer. De motie waarin dat stond had Sigrid Kaag zorgvuldig voorbereid en niet alleen besproken met mede-ondertekenaar Mark Rutte, maar ook met de fractieleiders van PvdA en GroenLinks. Dat vond Kaag geen gekonkel, zei ze, maar een „legitieme sondering met een aantal partijen”. Ze had met Rutte geluncht op het Catshuis en koffie gedronken met Klaver en Ploumen.

In het debat zelf leek Rutte meteen in praktijk te willen brengen wat hij nu preekt: dat veel duidelijker moet worden welke ideologische verschillen er zijn tussen partijen. Over de PvdA zei hij: „Het is klassiek PvdA om te zeggen: er is een probleem, meer geld.” En hij riep een paar keer uit dat opmerkingen of ideeën van andere partijleiders „grote onzin” waren.

Als het er vanaf nu echt anders aan toe zou gaan op het Binnenhof, zei Rutte, dan werd het wel „spannend”. Dan kreeg je volgens hem ook in de ministerraad discussies over „heftige, grote maatschappelijke tegenstellingen” die heel lang zouden gaan duren. Hij noemde het kabinet-Den Uyl, van begin jaren zeventig, als voorbeeld.

Rutte, weten mensen die hem al lang meemaken, vond de chaos van dát kabinet altijd een schrikbeeld. Hij kijkt graag scènes terug uit die jaren, maar probeerde als premier in zijn eigen kabinetten openlijke ruzies en gedoe zoveel mogelijk te voorkomen. Dat het anders moet, zei Rutte, daar gelooft hij nu „passioneel” in.

Football news:

Vladimir Petkovic: Zwitserland is boos op de derde plaats. We kunnen alleen maar wachten
Vidal en Medel krijgen een boete voor een bezoek aan een kapper in een hotel in Chili. De Federatie bevestigde het verhaal met prostituees niet
Javi Martinez verhuisde naar Qatar
Turkse aanvoerder Yilmaz bij vertrek uit de Euro: we verontschuldigen ons bij iedereen, we schamen ons
Ik werd zelfs verliefd op Mancini. Deze Euro maakt elke Italiaan gelukkiger
Chalhanoglu is Interessant om te Inter. Hij heeft een contract met Milaan tot 30 juni
Yuri Kaminsky op Euro 2020: We kijken en wroeten voor ons team. We geven geen advies aan Cherchesov en bouwen geen tactiek, maar natuurlijk bespreken we het