Netherlands

Moord met politiek luchtje in sloppenwijk

Reportage

Zuid-Afrika Was de dood van een pandjesbaas in een beruchte wijk van Kaapstad een roofmoord of opnieuw een politieke moord op een tegenstander van Rwanda’s president?

Seif Bamporiki vertrouwt het niet. Dagenlang heeft een klant hem op de huid gezeten over de levering van een bed in de wijk Nyanga bij Kaapstad. De wijk staat al jaren bovenaan de top 5 van onveiligste buurten in Zuid-Afrika: de meeste moorden, de meeste verkrachtingen, de meeste overvallen met geweld.

Bamporiki runt een pandjeshuis in de naburige wijk Philippi: hij koopt en verkoopt tweedehands meubels. Driezitters, koelkasten, dat werk.

Er is een belangrijke reden waarom Bamporiki niet meteen kan voldoen aan de vraag van zijn klant. Hij is een paar dagen in Johannesburg, voor een herdenkingsdienst. Als hij zondagochtend 21 februari landt op het vliegveld van Kaapstad, gaat zijn telefoon. Alweer die klant. Of hij diezelfde middag nog dat bed kan leveren, in Nyanga, bij het veldje in de sloppenwijk Europa, een wijk waar veel migranten zijn neergestreken. „De klant stond er op dat Seif dat bed hoogst persoonlijk zou brengen. Dat vond hij verdacht”, vertelt Etienne Mutabazi aan de telefoon, een vriend van Seif Bamporiki, of, zoals hij zelf zegt, „een broer”.

Lees ook: ‘Er is een klopjacht gaande op Kagame’s tegenstanders’

Uit voorzorg neemt Bamporiki een collega mee die ook in de winkel werkt. Tegen de tijd dat de twee aankomen bij de klant, begint het al te schemeren in Nyanga. De klant vraagt Bamporiki en zijn collega even te stoppen bij een doodlopende weg, zodat hij „geld kan halen”. De klant verdwijnt tussen de huizen van blik en golfplaat. „Na 15 minuten is hij nog niet terug”, vertelt Mutabazi. De collega gaat op het bed staan, dat achterin de pick-up ligt. Voor een beter uitzicht. Net op het moment dat hij weer van de wagen springt, verschijnen er twee mannen uit het schemerdonker. Een van hen loopt naar het zijraam van de pick-up en trekt een pistool. De collega vlucht een steegje in. Als hij even later terugkeert, vindt hij Bamporiki in een plas bloed. De auto is weg. Bamporiki’s portemonnee ligt, zonder geld, op zijn borstkas.

Is Seif Bamporiki slachtoffer van een van de bijna driehonderd roofmoorden die gemiddeld ieder jaar plaatsvinden in Nyanga? „Deze moord wordt nog onderzocht”, zegt André Traut, woordvoerder van de politie in Kaapstad.

Vooralsnog gaat de politie ervan uit dat het motief diefstal was. Maar voor Etienne Mutabazi staat vast dat niet waar is. „Zijn collega heeft geen knal uit het pistool gehoord. Waarschijnlijk is er een geluiddemper gebruikt, zeer ongebruikelijk bij roofovervallen. Tot het tegendeel bewezen is, gaan wij er van uit dat mijn vriend met voorbedachten rade uit de weg is geruimd.”

‘Wij’, dat zijn de leden van het Rwandan National Congress, een oppositiepartij in ballingschap. Seif Bamporiki was daar de voorzitter van, Mutabazi is de woordvoerder. De herdenkingsdienst waarvoor Bamporiki naar Johannesburg was gevlogen, een reis waar hij die zondag van terugkeerde, was ter ere van andere vermoorde Rwandese oppositieleden.

Zuid-Afrika is al langer het toneel van politieke moord en pogingen tot moord op tegenstanders van de Rwandese president Paul Kagame. Op nieuwjaarsdag 2013 werd kolonel Patrick Karegeya door een Rwandese zakenman naar een hotelkamer gelokt in het Michelangelo Hotel in Sandton, Johannesburg. Dagenlang bleef het bordje 'do not disturb' hangen op de deur van zijn kamer. Uiteindelijk vond het hotelpersoneel zijn lichaam. Gewurgd.

De kolonel was jarenlang het hoofd externe inlichtingen voor president Kagame – tot de twee in 2006 ruzie kregen en Karegeya naar Zuid-Afrika vluchtte.

Ook waren er drie, misschien zelfs vier pogingen om generaal Kayumba Nyamwasa uit de weg te ruimen. Nyamwasa was tussen 1998 en 2002 de chef-staf van het leger en het hoofd van de inlichtingendienst in Rwanda. In 2010 brak hij met Kagame en vluchtte naar Zuid-Afrika. In hetzelfde jaar werd hij in zijn maag geschoten, op de parkeerplaats van zijn huis in Johannesburg. Een dag na die mislukte moordaanslag zei president Paul Kagame op een partijbijeenkomst: „Wie dit land verraadt, zal een hoge prijs betalen. Dat verzeker ik. Wie het ook is, het zal slechts een kwestie van tijd zijn.”

In juni 2019 werd in Kaapstad nog een dissident vermoord: Kagame’s voormalige lijfwachtCamir Nkurunziza.

Justitie in Zuid-Afrika laat het er niet bij zitten. In 2014 worden vier mannen veroordeeld voor de poging tot moord op de generaal. Volgens de rechter is de connectie tussen de moordenaars en de regering in Rwanda voldoende bewezen. Ook de moord op kolonel Karegeya is onderzocht. Maar de Zuid-Afrikaanse rechter besluit in 2019 de rechtszaak stil te leggen, omdat de aanklager geen verdachten kan aanwijzen.

Etienne Mutabazi weet dat oppositievoeren tegen president Kagame levensgevaarlijk is. Toch blijft hij verbonden aan het Rwanda National Congress. „Dit zijn grote offers. Maar we zetten onze strijd voort.”

Football news:

Contrast voor het fluitsignaal in Praag: Slavia-spelers stonden voor een knielend arsenaal
Unai Emery: ik ben gewend om wedstrijden tegen mijn voormalige clubs, dus de wedstrijden met Arsenal zijn niet iets nieuws
Ik drink bier, champagne, rode wijn. Ik eet kaas en kaviaar. Figo over voetbal kijken
Figo over Messi en Ronaldo: truffels met kaviaar is moeilijk te vergelijken
Pogba over de vervanging in de rust: ze probeerden me uit te dagen voor de 2e gele kaart. De coach besloot dat het beter zou zijn als ik het veld voor de rode Manchester United middenvelder Paul Pogba commentaar op het resultaat van de tweede etappe van de 1/4 finale van de Europa League
Ole Gunnar Solskjaer: Manchester United staat voor een echte Europese strijd tegen Roma. We zijn goed tegen de Italianen
Mikel Arteta: een belangrijke overwinning op een cruciaal moment, maar het zal voor Arsenal moeilijk worden. Emery is de meest succesvolle coach in de geschiedenis van de Europa League