Netherlands

Omzeilt een Drents transportbedrijf de wet met Moldavische chauffeurs? FNV stapt naar de rechter

Transport Een Drentse transporteur omzeilt met goedkope Moldavische chauffeurs de Nederlandse wet, vindt FNV. Maar de inspectie zette het onderzoek ernaar stop. „De overheid doet slecht onderzoek.”

Als FNV-bestuurder Edwin Atema in 2016 voor de eerste keer langsgaat bij een opsporingsambtenaar van Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW), heeft hij het gevoel dat er genoeg bewijzen zijn om transportbedrijf Brinkman Trans Holland in Drenthe voor de rechter te krijgen. Zoals het vrachtdocument van een Moldavische chauffeur, die werkt voor het Poolse bedrijf met de naam Brinkman Trans Holland Polen. Maar, zo valt te lezen op het vrachtdocument, hij vervoert voor een Nederlands bedrijf: Brinkman Trans Holland uit Emmen.

Het is de kern van het probleem volgens de FNV: de chauffeurs vallen niet onder de Nederlandse cao, maar werken in de praktijk wel voor het Nederlandse bedrijf. Gevolg: te goedkope arbeidskrachten. De Moldavische chauffeurs verdienen volgens de vakbond ver onder het minimumloon, tussen de 100 en 200 euro per maand, plus ongeveer 30 euro netto vergoeding per dag. „Dat betekent dat de Moldavische chauffeurs slechts een derde betaald krijgen van wat ze zouden moeten krijgen”, zegt Atema. Volgens hem verdwijnt de winst in de zakken van Brinkman. Daarmee wordt de Nederlandse wetgeving omzeild. Atema: „Dat er vanuit Emmen chauffeurs aangestuurd worden, is niet verboden. Maar als je doet alsof je in het buitenland een transportbedrijf hebt, terwijl je je gedraagt als Nederlandse werkgever, dan is het in onze ogen loepzuivere mensensmokkel.”

Mensensmokkel (omdat, zo zegt FNV, het bedrijf Moldaviërs actief en uit winstbejag naar Nederland heeft gehaald en hen hier heeft laten werken), bedrog, oplichting, valsheid in geschrifte, bedreiging, discriminatie, arbeidsuitbuiting. De lijst met strafbare feiten van Brinkman Trans Holland waarvan vakbond FNV in 2016 en 2019 aangifte doet bij de Inspectie SZW, voorheen Arbeidsinspectie, is lang.

Moldavische chauffeurs krijgen een derde van wat ze moeten krijgen

Edwin Atema FNV-bestuurder

Maar in april liet de inspectie weten dat het onderzoek is stopgezet. Er zouden onvoldoende aanwijzingen zijn die strafbare feiten als bedrog en oplichting kunnen onderbouwen.

Vorige week stuurde de FNV een klaagschrift naar het gerechtshof in Den Haag in een poging alsnog beter onderzoek en vervolging af te dwingen. In dat klaagschrift, ingezien door NRC, vraagt de vakbond het hof een artikel-12-procedure in gang te zetten, omdat beter en zorgvuldiger onderzoek gedaan had moeten worden. Bij zo’n procedure kan het gerechtshof alsnog een vervolging gelasten.

Volgens FNV-bestuurder Edwin Atema is het een unieke stap, hij kan zich niet herinneren dat zijn vakbond eerder via de rechter heeft geprobeerd een strafrechtelijk onderzoek te heropenen. Maar het is nodig, zegt hij. Volgens hem is deze zaak een voorbeeld van laks optreden door de Inspectie SZW. „We hebben in overleggen keer op keer aangegeven dat er meer gedaan moet worden tegen mensenhandel, maar er gebeurt niks. Daarom voelen we ons gedwongen dit te doen.”

De inspectie heeft rechercheurs in dienst, die op basis van meldingen en signalen strafrechtelijke onderzoeken kunnen uitvoeren. De inspectie doet dat onder aansturing van het Openbaar Ministerie. Naar aanleiding van onderzoek kan een zaak voor de strafrechter komen. In 2019 zijn door de Inspectie SZW 45 strafrechtelijke onderzoeken bij het OM ingediend, in afwachting van behandeling bij de rechtbank. Zes daarvan gingen over arbeidsuitbuiting, vier over illegale tewerkstelling en mensensmokkel.

Lees ook Hoe Roemenen onder barre omstandigheden werken in Nederlandse slachthuizen

De inspectie zet de laatste jaren meer in op het bestrijden van mensenhandel, zo valt te lezen in het laatste jaarverslag. In november vorig jaar werd er nog een expert mensenhandel aangesteld, die vonnissen en dossiers moet bestuderen om zo de strafrechtelijke aanpak van de inspectie te verbeteren. Begin deze maand stelden direct betrokkenen in NRC dat de dienst „een ingedutte boel” zou zijn, die zelden op bezoek komt om te controleren.

FNV haalt ook een rapport aan van de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) over Brinkman. Daarin wordt onder meer gesteld dat de planning, organisatie en aansturing van het Poolse bedrijf plaatsvindt „onder gezag en regie” van Brinkman uit Emmen. Dat betekent, zo stelt het rapport, dat het Nederlandse bedrijf verantwoordelijk is om de arbeidstijden en rusttijden te registreren. Kortom: Brinkman Trans Holland wordt gezien als de werkgever van de Moldavische chauffeurs.

Een jaar later moet Brinkman voor de rechtbank verschijnen. Het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden buigt zich over een zaak, die is aangespannen door de FNV en voormalige Nederlandse chauffeurs van het bedrijf. Zij claimen aan de kant te zijn geschoven, omdat het bedrijf via een constructie goedkope arbeidskrachten inhuurt. Volgens het hof heeft de transporteur niks laten zien waaruit blijkt dat de Poolse en Moldavische ondernemingen een zelfstandige positie innemen. De uitspraak wordt door de FNV als een overwinning gezien.

Acht dagen na de uitspraak van het hof wordt de structuur van de bedrijven aangepast, merkt Edwin Atema. De vestigingen in Polen en Moldavië krijgen een andere naam en de procedure wordt aangepast. Zo rijden de Moldavische chauffeurs met vrachtwagens waarop ‘Hoekman Logistics Polen’ staat en hebben ze een Poolse werkvergunning.

Desondanks doet Edwin Atema in 2019 nog een keer aangifte tegen Brinkman Trans Holland. Want volgens de FNV is er in feite niks veranderd. De Moldavische chauffeurs rijden weliswaar met Poolse vrachtwagens, maar in de praktijk worden ze nog steeds aangestuurd vanuit Emmen, vertellen vrachtwagenchauffeurs aan de FNV. Het gaat volgens Atema in totaal om negentig chauffeurs. Atema overhandigt de rechercheur mensenhandel van de inspectie een contract van een Moldavische chauffeur. In dat contract staat dat de „beloningsvoorwaarden” 150 euro per maand zijn. Voor de FNV is het glashelder: Brinkman Trans Holland overtreedt nog steeds de regels, de Moldavische chauffeurs zouden op illegale wijze via een kunstgreep voor het bedrijf werken. Atema: „De naam op de auto is veranderd, maar aan de lonen is niks veranderd en het is nog steeds illegaal.”

Het is te complex om eenvoudig te bepalen wanneer de regels worden overtreden

Femke Laagland hoogleraar

Volgens Femke Laagland, hoogleraar Europees arbeidsrecht aan de Radboud Universiteit, is de Nederlandse cao van toepassing op buitenlandse chauffeurs als Nederland het gewoonlijke werkland is. „Dus als chauffeurs in de praktijk in of vanuit Nederland werken, moeten ze ook een Nederlands loon krijgen.”

Lees ook Luister de podcast van NRC over de situatie van arbeidsmigranten in Nederland

Het probleem is, zo stelt Laagland, dat constructies met buitenlandse uitzendbureaus vaak zo moeilijk zijn, dat het voor de Inspectie SZW lastig is om te bepalen wat er wel en wat er niet mag. „De Europese regels rondom transport en detachering zijn zo ingewikkeld, dat bedrijven die daar misbruik van willen maken, proberen om net binnen de lijntjes te kleuren. Alleen: de lijntjes zijn te onduidelijk, het is te complex om eenvoudig te bepalen wanneer de regels worden overtreden.”

Volgens Laagland is die juridische situatie onwenselijk. „Dit is een afschuwelijke situatie waarbij buitenlandse chauffeurs in een doolhof terecht kunnen komen en geen idee hebben waar ze recht op hebben. Want waar moeten ze beginnen om te kijken of het klopt wat hun werkgever stelt?”

Ondanks herhaaldelijke aangiftes van de FNV wil de Inspectie SZW Brinkman niet vervolgen. In april van dit jaar krijgt de FNV een brief van de inspectie. Daarin staat dat onderzoek is gedaan naar Brinkman, maar dat er geen aanknopingspunten voor mensensmokkel zijn gevonden en onvoldoende aanwijzingen die strafbare feiten als bedrog en oplichting kunnen onderbouwen. Volgens de inspectie vallen chauffeurs die internationale ritten maken op buitenlandse vrachtwagens, niet onder een Nederlandse werkvergunning met bijbehorende voorwaarden.

Edwin Atema kan het niet geloven. Zeker omdat zijn punt juist is dat de Moldavische chauffeurs ook ritten rijden binnen Nederland. Sterker nog, zegt de vakbondsman, dat heeft nota bene de andere inspectiedienst, ILT, in een eerder rapport vastgesteld. Dus: de Moldavische chauffeurs vallen volgens hem wel degelijk onder de Nederlandse regels.

Daarom wil de FNV doorgaan met zijn strijd tegen het bedrijf. „Het gaat eigenlijk niet eens meer om Brinkman, maar om het feit dat de overheid in onze ogen te slecht onderzoek doet en verkeerde conclusies trekt”, zegt Edwin Atema. „Wij willen dat de inspectie veel vaker gaat handhaven. Als dat nu al niet gebeurt, wanneer dan wel? We leven in Nederland, het kan niet zo zijn dat deze Moldavische chauffeurs zien dat een bedrijf hier de regels kan overtreden en gewoon niet wordt aangepakt. Dat moet echt veranderen.”

Football news:

Ignashevich Pro 1:1 met Spartak-2: torpedo heeft geen problemen met de structuur van het spel. Maar zonder slagen zijn er geen doelen
Oké,hij heeft het. Een speler en een coach zijn verschillende dingen
Sergi Roberto op de Barcelona-Bayern wedstrijd: het zal zijn als de finale
David Silva heeft een driejarig contract met Lazio voor 9 miljoen euro. Hij zal de stad gratis verlaten
Mertens Pro 1:3 met Barca: na Langle ' s goal vergat Napoli hoe te spelen
Muller voor Barca: alles kan gebeuren in een wedstrijd van dit niveau
Mammana over verhuizen naar Sochi: Ik zal proberen om veel te bereiken met deze geweldige club