Netherlands
This article was added by the user Anna. TheWorldNews is not responsible for the content of the platform.

Poolse premier tart Europarlementariërs in Straatsburg

Poolse rechtsstaat De Poolse premier Mateusz Morawiecki heeft dinsdag tijdens een debat in het Europees Parlement het conflict met Brussel verder op de spits gedreven.

Zelfs over de afgesproken spreektijd ontstond dinsdagochtend in Straatsburg onenigheid. Als Mateusz Morawiecki in de plenaire zaal van het Europees Parlement ongeveer een half uurtje aan het woord is, onderbreekt de voorzitter hem. Vijf minuten was de afspraak. Onzin, antwoordt de Poolse premier: hij zou 35 minuten mogen spreken. „En val me niet in de rede!”

Wie had gehoopt dat Morawiecki, na weken van oplopende spanning tussen Brussel en Warschau, naar Straatsburg was gekomen met een verzoenende boodschap, had geen leuke ochtend. In zijn speech haalde de Poolse premier fel uit naar „chantage”, „dreigementen” en „dwang” door de EU en wierp hij zich op als een verdediger van het recht van „soevereine” lidstaten om hun eigen grondwet als hoogste te waarderen.

Daarmee koos Morawiecki er duidelijk voor het conflict over de rechtsstaat met Brussel verder op scherp te zetten.

Dat conflict escaleerde iets meer dan twee weken geleden met een uitspraak van het Poolse Constitutioneel Hof dat het Poolse recht in sommige gevallen boven het Europees Recht gaat. Die uitspraak legt een bom onder de Europese rechtsorde, die gebaseerd is op vertrouwen in dezelfde uitleg van het recht door rechters in verschillende lidstaten.

Lees ook: Positie van Polen in de EU kan onhoudbaar worden

Maar volgens Morawiecki moeten lidstaten een grens kunnen trekken bij het beschermen van hun eigen bevoegdheden en is er sprake van een „sluipende revolutie door middel van uitspraken van het Europees Hof van Justitie”. In een brief aan zijn collega-regeringsleiders leverde de Poolse premier maandag ook al harde kritiek op de manier waarop „Europese instituties zich macht toe-eigenen” en „hun wil opleggen aan lidstaten” en waarschuwde hij voor het risico dat de EU een „centraal geleid organisme verstoken van democratische controle” wordt.

In plaats van zijn conflict met Brussel te sussen, probeert Morawiecki het zo juist tot iets fundamenteels op te blazen – in de wetenschap dat het sentiment van een te bemoeizuchtige EU ook in andere EU-landen leeft. Daarnaast deed de Poolse premier een poging de aandacht naar elders te verleggen, met een hele reeks voorbeelden van waar het in de EU éigenlijk over zou moeten gaan. Bijvoorbeeld de aanpak van belastingontwijking, een directe sneer naar Nederland.

De toespraak en brief komen in aanloop naar een ontmoeting van Europese regeringsleiders donderdag en vrijdag in Brussel. Officieel staat het conflict met Polen daar niet op de agenda, maar de kans is groot dat het onderwerp toch ter sprake zal komen. Premier Mark Rutte kreeg van de Tweede Kamer al de opdracht zich er hard voor te maken dat Polen voorlopig geen geld uit het coronaherstelfonds kan krijgen.

Daartegenover staan onder meer Frankrijk en Duitsland die weinig voelen voor een harde confrontatie met Polen tijdens de EU-top. Vrijdag benadrukte bondskanselier Angela Merkel dat de problemen moeten worden „opgelost via goede gesprekken, om een compromis te bereiken”. Ook Frankrijk wil de zaak liever niet verder op de spits drijven. Beide landen benadrukken dat de bal nu eerst en vooral bij de Europese Commissie ligt, als zogeheten „hoedster van de verdragen”.

Maar die Commissie kijkt juist naar lidstaten voor aanwijzingen hoe verder te gaan. In Straatsburg schetste Commissievoorzitter Ursula von der Leyen dinsdagochtend de opties die Brussel heeft. „Ik ben heel bezorgd”, aldus Von der Leyen. „Dit is de eerste keer dat een rechtbank van een lidstaat vaststelt dat de EU-verdragen onverenigbaar zijn met de nationale grondwet.” Een van de mogelijkheden die ze noemde is het korten van Polen op EU-fondsen om schendingen van de rechtstaat. Maar vorig jaar spraken lidstaten nog af dat daarmee gewacht moet worden tot het Europees Hof van Justitie over die mogelijkheid heeft geoordeeld.

Lees ook: Een juridisch pingpongspel over 'de spelregels waarop de EU is gebaseerd'

In Straatsburg benadrukte Von der Leyen dinsdag hoe belangrijk het is zorgvuldig te zijn in het opbouwen van een zaak, mocht het tot sancties komen. „De democratie en rechtsstaat handelen nu eenmaal langzamer dan autocratieën en dictaturen”, aldus Von der Leyen, „omdat de procedures eerlijk, gegrond en legitiem moeten zijn”. Het lijkt een hint dat de Commissie niet snel hard tegen Polen op zal treden.