Netherlands

Race om het vaccinatiepaspoort dat meer vrijheden moet bieden

Coronamaatregelen Luchtvaartmaatschappijen, overheden en ngo’s ontwikkelen in hoog tempo vaccinatiebewijzen waarmee ingeënte mensen onder meer zouden kunnen reizen. Over ethische vragen wordt nog amper gesproken.

Het begon met de zes buurlanden die samen de Oost-Afrikaanse Gemeenschap vormen. Van de zes hebben er maar twee – Kenia en Tanzania – direct toegang tot zee. De overige vier zijn geheel door land omgeven en voor aan- en afvoer van goederen goeddeels afhankelijk van internationaal wegtransport. Maar vorig jaar stonden de vrachtwagens opeens in lange files vast omdat de buurlanden hun grenzen hadden dichtgegooid om corona buiten de deur te houden.

Om het vrachtverkeer weer te laten rollen moesten chauffeurs aan de grens kunnen aantonen dat ze een recente negatieve testuitslag hadden én de grenswacht moest het testbewijs kunnen vertrouwen. De oplossing werd de CommonPass, een digitaal test- en vaccinatiepaspoort dat ontwikkeld is door The Commons Project, een Zwitserse non-profitorganisatie.

Deze coronapas wordt door vrijwilligers getest, niet alleen in Afrika, maar ook op vliegverbindingen tussen Londen, Newark en Hongkong. Luchtvaartmaatschappijen Lufthansa, Virgin, United en Cathay Pacific doen mee aan het project, evenals honderden medische instellingen in de VS en op Aruba.

De CommonPass is maar één van de vele vaccinatiecertificaten die nu in koortsachtig tempo worden ontwikkeld om samenlevingen in de hele wereld weer van het slot te halen. Niet alleen ngo’s, maar ook bedrijven, internationale organisaties en overheden ontwikkelen vaccinatiebewijzen die de overgang naar een post-lockdownsamenleving moeten versoepelen. De Europese Commissie presenteert haar plan voor een Europees vaccinatiebewijs op 17 maart.

Dat levert ethische vragen op waar in allerijl een antwoord op gevonden moet worden.

De centrale vraag is: welke waarborgen moeten er worden ingebouwd voordat op medische gronden onderscheid gemaakt kan worden tussen mensen? Want dat dat onderscheid gemaakt gaat worden, lijkt onafwendbaar.

De CommonPass werkt simpel. Via een app wordt recente test- en vaccinatie-informatie geupload. Bij gate of grens toont de reiziger naast ticket en paspoort de CommonPass met een QR-code. De app is gratis, de gegevens worden niet centraal opgeslagen, aldus de organisatie.

Naast de CommonPass is de Linux Foundation begin dit jaar begonnen met het Covid-19 Credential Initiative. Een aantal tech- en gezondheidszorgbedrijven werkt daarin samen aan een digitale portefeuille waarin een gebruiker een kopie van test- en vaccinatiedocumenten kan opslaan.

Daarnaast werkt luchtvaartorganisatie IATA, waarbij 290 maatschappijen zijn aangesloten, aan de TravelPass. Ook Google, Apple, IBM en Microsoft ontwikkelen bewijzen, evenals bedrijven die al identiteitsbewijzen op de markt brengen of systemen voor de gestandaardiseerde opslag van medische gegevens. Naast de vaccinrace is er nu dus ook een race ontstaan in de ontwikkeling van commerciële vaccinatiecertificaten. Het is nog niet duidelijk welk systeem of welke systemen de race zullen winnen.

De Wereldgezondheidsorganisatie testte vorig jaar al samen met het digitaal vooruitstrevende Estland een e-vaccinatiecertificaat, een digitale versie van het gele vaccinatieboekje. Inmiddels werkt de WHO met een grote groep experts aan een Smart Vaccination Cerftificate.

Overheden in Europa hebben lang geaarzeld over nut en noodzaak van een vaccinpaspoort. In de EU lag het onderwerp al vorig jaar mei op tafel, maar pas na druk van de Griekse premier – die een vaccinpaspoort ziet als een redding voor het komende toerismeseizoen – kwam er in december schot in de discussie.

Deze week maakte Commissievoorzitter Ursula von der Leyen bekend dat ze nog in de loop van deze maand een voorstel voor een Digital Green Pass zal doen. De pas kan informatie bevatten over vaccinatie, testresultaten en ziekteverloop.

De vraag waarvoor de pas gebruikt moet worden, is nog onbeantwoord. Eerder zei Von der Leyen dat het uitsluitend om „medische doeleinden” zou moeten gaan. In de aankondiging maandag stelde ze dat de Green Pass „het leven van Europeanen moet faciliteren”. Die moeten zich „veilig binnen en buiten de EU kunnen bewegen”.

Wil de EU een reisdocument of moeten Europeanen zo ook toegang krijgen tot restaurants, theaters of sportscholen? Dat laatste is wat de Oostenrijkse bondskanselier Sebastian Kurz voor ogen heeft. Hij bepleit een green card naar Israëlische stijl. Daar mag de reeds gevaccineerde helft van de bevolking sinds vorige week met behulp van een app weer naar het zwembad of het gebedshuis.

Ook moslims die dit jaar de traditionele pelgrimstocht naar Mekka, de hadj, willen maken, moeten kunnen aantonen gevaccineerd te zijn. Zo niet, dan worden ze geweigerd, heeft de Saoedische minister van Volksgezondheid bepaald, meldt Al Jazeera.

Hoe het er ook uitziet, een vaccinatiepaspoort werpt een aantal heikele kwesties op, los van de vraag of de benodigde systemen op tijd klaar kunnen zijn voor het vakantiehoogseizoen. Zo is het nog altijd onbekend of vaccinatie wel afdoende is om verspreiding van het virus te voorkomen. Als gevaccineerde reizigers het virus nog wel kunnen verspreiden, welke vrijheden kunnen er dan verbonden worden aan een pas?

Lees ook: Mag je straks meer met een prik?

Daarnaast: maakt het nog uit met welk vaccin iemand is ingeënt? Hongarije, Slowakije en Tsjechië bijvoorbeeld negeren het principe dat EU-lidstaten alleen vaccins gebruiken die door het Europese Medicijnagentschap zijn goedgekeurd. Zij vaccineren ook met het Russische Spoetnik-V en, in geval van Hongarije, met het Chinese Sinopharm.

De Britse Royal Society, de Britse academie voor wetenschappen, publiceerde vorige maand een studie naar de vele kwesties die moeten worden afgekaart. Zij waarschuwde voor de mogelijke precedentwerking van vaccinatiebewijzen. Werken zij bijvoorbeeld gezondheidssurveillance door de staat in de hand? In China worden persoonsgegevens die via een Covid-app zijn verkregen gedeeld met de politie.

Ook stelt de Society vragen over privacy: mag een werkgever vragen om een vaccinatiebewijs? En is het gegarandeerd dat overheden vaccinatiedata niet koppelen aan andere persoonsgegevens, zoals leeftijd of etniciteit?

Politici vragen zich af of het wel eerlijk is om mensen die buiten hun schuld niet gevaccineerd zijn (jongeren) rechten te onthouden die wel gegund worden aan mensen die wel gevaccineerd werden. Dat staat nog los van de vraag of vaccinatiepaspoorten niet de fundamentele rechten aantasten van mensen die niet gevaccineerd wíllen worden.

En dan is er nog de vraag welke keuze Europa maakt ten aanzien van de wereldwijde vaccinongelijkheid. De Europese Unie stond met andere westerse overheden vooraan bij het inkopen van vaccins, met als gevolg dat armere landen moeten wachten. Als vaccinatie een vereiste wordt om naar Europa te reizen, worden inwoners van die landen nogmaals achtergesteld.

Football news:

Real Madrid en City in de halve finale van de Champions League, Akhmat vraagt om geld, 10 wedstrijden voor racisme aan de speler van Slavia, kleding voor de Olympiërs en ander nieuws
Real Madrid heeft een killing center - Modric-Casemiro-Kroos-samengesteld voor slechts 60 miljoen euro. Zelfs Luka Jovic was meer
Zidane op 0:0 met Liverpool: we reden de storm en kunnen trots zijn op onze prestaties
2 Premier League clubs zullen spelen in de halve finale van de Champions League voor de 2e keer in 3 seizoenen
Zinedine Zidane: er zijn veel masters In Real Madrid, maar vooral het karakter van de jongens
Emre Can: We speelden tegen waarschijnlijk het beste team ter wereld. We kunnen trots op onszelf zijn
Pep brak de vloek van de Champions League: Hij nam City naar de halve finale voor het eerst in vijf jaar. Slechts 4 spelers bleven in de club van de laatste (en eerste) keer voor de club