Netherlands

Verkiezingsdebat is geen potje armpje drukken

Politieke debatten heb ik van jongs af aan gevolgd. In de jaren tachtig keek ik samen met mijn vader. Politiek gezien waren het spannende jaren. In het tweede centrum-rechtse kabinet onder Lubbers hield de VVD de poot stijf over iets schijnbaar onbenulligs als het reiskostenforfait en toen keerde het politieke tij. De PvdA, die eindelijk afstand had genomen van het vakbondsactivisme, keerde twaalf jaar achtereen terug in het centrum van de macht.

Sinds die tijd zijn debatten nogal veranderd. In 1989 schoven Ruud Lubbers en Wim Kok aan bij een gezamenlijke uitzending van een aantal actualiteitenrubrieken en voerden daar een uur lang een behoorlijk inhoudelijk gesprek. Het grote verkiezingsdebat van 1994 lijkt al veel meer op debatten zoals wij die nu gewend zijn. Korter, gevatter, maar toch nog steeds behoorlijk inhoudelijk. Daarna ging het wat mij betreft steeds meer de verkeerde kant op. Meer aandacht voor de persoon, minder voor de inhoud.

Het RTL-debat van zondag was gelukkig vrij van onzinnige ‘ijsbrekers’ zoals in 2012, toen lijsttrekkers in een debat een vakantiefoto moesten meenemen en aan de hand daarvan iets over zichzelf mochten vertellen. Toch kreeg ik er een unheimlich gevoel bij. Vooral bij de noviteit van dit jaar: boze burgers die de lijsttrekkers mochten ‘interviewen’. Een wanhopig horeca-echtpaar tegenover Hoekstra, een melkveehouder met een regionaal anti-stikstofplan tegenover Kaag, een verbeten Marokkaanse kookboekenschrijfster voluit op Wilders. De boze burger die Mark Rutte trof was het meest spraakmakend. Rutte kreeg de volle laag van dit slachtoffer van de Toeslagenaffaire.

De meeste media waren lyrisch. Trouw, NRC en De Vooravond kozen maandag niet een van de lijsttrekkers, maar de ‘gewone kiezer’ tot winnaar van het debat. En van die zes burgers werd Kristie Rongen, de kwelgeest van Rutte, tot absolute winnaar uitgeroepen. „Geen lijsttrekker kan hem zo in het nauw drijven als zij net deed”, stelde Guus Valk, chef politiek bij NRC, op Twitter. Sheila Sitalsing concludeerde dinsdag in haar Volkskrant-column dat een kruisverhoor door Kristie Rongen duidelijk maakt wie wel en niet geschikt is voor het landsbestuur.

Maar had Rutte enige kans tegen Kristie Rongen? Haar interview kwam neer op ‘Wanneer stapt Rutte op?’. We wisten allemaal dat het door haar gewenste antwoord op die vraag niet zou komen. En dus zei Rongen: „Ik stop u even.” Hét hoogtepunt van hét verkiezingsdebat van 2021.

Het deed me denken aan Tim Hofman die ruim twee jaar geleden het asieljongetje Nemr ongevraagd als verrassing tegenover politici zette voor de camera. Het was in een periode dat het kinderpardon in de politiek ter discussie stond. In de confrontatie met Nemr was iedere politicus die niet ter plekke om ging en inzag dat Nemr toch moest blijven, per definitie een verliezer. Net zoals Rutte de confrontatie met Rongen alleen had kunnen doorstaan als hij had gezegd: ‘Oké, ik treed af.’

Al zijn de vakantiekiekjes en de persoonlijke verhalen naar de achtergrond verdwenen en ging het debat gelukkig over meer dan corona, ik vind de nieuwste trend – boze burger neemt politicus de maat – geen vooruitgang. Mij lijkt het dat de twijfelende kiezer meer gediend is door inhoudelijke discussies over verschillen tussen partijprogramma’s, dan door de vraag welke lijsttrekker het best overeind blijft in een tenenkrommende confrontatie met een woedende boer, allochtoon of coronaslachtoffer.

Ik weet: aan de overkant van de oceaan is het nog veel langer geleden dat verkiezingsdebatten draaiden om het verduidelijken van politieke verschillen. John F. Kennedy won de verkiezingen van Nixon in 1960 omdat hij er in het eerste tv-debat uit de geschiedenis zo veel jeugdiger en energieker uitzag. James Stockdale was in 1992 in één keer uitgeschakeld als beoogd vice-president omdat zijn openingszin de slappe lach opriep en hij verder hakkelend naar het eind strompelde. En veel later in ons eigen land verloor Wouter Bos de verkiezingen doordat Balkenende hem succesvol framede als ‘draaikont’.

Framen – vooral Jesse Klaver probeerde het zondag opnieuw – heeft niets te maken met het helpen van de kiezer bij het bepalen van zijn standpunt. Verkiezingsdebatten zijn verworden tot demagogiek, tot spanning en sensatie, tot winnaars en verliezers. Het is mij dan ook een raadsel waarom ze zo hoog staan aangeschreven.

Aylin Bilic is ondernemer en publicist.

Football news:

Juve besloot Rabiot en Ramsey te verkopen. De club wil Chalhanoglu tekenen en Locatelli
Neymar op de viering voor Kimmich: ik heb niet geprobeerd om hem te provoceren. Het is het lot. Hij zei dat Bayern zijn al in de halve finale
Neymar, Mbappe en Paredes zijn PSG ' s belangrijkste spelers tegen Bayern München. Pochettino hield rekening met de fouten van de eerste wedstrijd
Het hoofd van Borussia over Stad: ze besteedden een miljard euro aan spelers in 5 jaar. Wie zou dat anders doen? Pep moet andere clubs niet bekritiseren
Scheidsrechter Howard Webb en Bibiana Steinhaus huwde met voormalig Premier League scheidsrechter Howard Webb huwde met voormalig Bundesliga scheidsrechter Bibiana Steinhaus
Presnel Kimpembe: PSG hebben een ziel. De club stopt niet met groeien. Ik ben trots
Lothar Mattheus: Bayern denk aan Nagelsmann als opvolger van Flick