Thailand

‘Collective’ เมื่อสื่อไม่สยบยอมต่อรัฐ ความจริงอัปลักษณ์ถูกเปิดโปง

‘Collective’ คือภาพยนตร์เเนวสารคดีสืบสวนสอบสวน มีจากเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นจริงในประเทศโรมาเนียเมื่อปี 2558 เริ่มจากอุบัติเหตุไฟไหม้ในผับที่ไม่มีทางหนีไฟ คร่าชีวิตผู้คนกว่า 60 คน มีบางส่วนที่เสียชีวิตหลังจากทำการรักษาในโรงพยาบาล 

เมื่อนักข่าวสืบสาวถึงสาเหตุ ปมปัญหาเรื่องการคอร์รัปชั่นรับสินบนใหญ่โตในวงการสาธารณสุขก็เปิดเผย เป็นเหตุให้ทั้งประเทศต้องพบเจอกับมรสุมทั้งด้านสาธารณสุข และด้านการบริการจัดการหน่วยงานของรัฐ นำมาสู่การประท้วงของประชาชน รวมทั้งสื่อมวลชนที่ต้องคอยรายงานข่าวท่าวมกลางกระเเสกดดัน เเละขณะเดียวกันก็สะท้อนถึงการเมืองไทยในปัจจุบัน

‘Collective’ กำกับโดย Alexander Nanau เข้าฉายในเทศกาลหนังมากมาย ทั้งเทศกาลหนังเวนิซปี 2019, เทศกาลหนังนานาชาติโตรอนโต้ปี 2019 และถูกรับเลือกให้เป็นโปรแกรมหนังดาวเด่นในเทศกาลซันแดนซ์ปี 2020 ก่อนจะถูกฉายอย่างเป็นทางการในโรมาเนียในช่วงต้นปี 2020 ได้กระแสตอบรับชื่นชมอย่างล้นหลาม พร้อมกวาดรางวัลมาแล้วหลายสาขา นั่นคือ สาขาภาพยนตร์สารคดียอดเยี่ยมจากเวที European Film Awards ครั้งที่ 33 และ สาขาภาพยนตร์ภาษาต่างประเทศยอดเยี่ยมจากสมาคมนักวิจารณ์ภาพยนตร์แห่งชาติในปี 2021

จากความสำเร็จเหล่านี้ ทำให้ Collective ถูกรับเลือกและเข้าชิงออสการ์ถึง 2 สาขา นั่นคือ ภาพยนตร์สารคดียอดเยี่ยม และ ภาพยนตร์นานาชาติยอดเยี่ยม และถือเป็นตัวแทนภาพยนตร์จากประเทศโรมาเนียเรื่องแรกที่ได้รับเลือกให้เข้าชิงรางวัลออสการ์

ช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 ประเทศโรมาเนียถูกยึดโดยประเทศเยอรมันนีในปี 2490 ต่อมากองทัพโซเวียตได้ปลดปล่อยโรมาเนียให้เป็นอิสระ โค่นล้มระบอบกษัตริย์มาเป็นคอมมิวนิสต์ และมีอำนาจเหนือโรมาเนียเมื่อสิ้นสุดสงคราม

ต่อมาในปี 2532 ประชาชนทำการปฏิวัติโค่นล้มระบอบคอมมิวนิสต์ไปสู่ การปกครองด้วยระบอบประชาธิปไตยเเละสวัสดิการเพื่อสังคม ปกครองได้ไม่นานก็ถูกปฏิวัติกลับมาปกครองด้วยระบอบคอมมิวนิสต์อีกครั้ง 

ปัจจุบันโรมาเนียปกครองด้วยรูปแบบสาธารณรัฐกึ่งประธานาธิบดี เป็น ‘รัฐเดี่ยว (unitary state)’ โดยรัฐบาลกลางมีอำนาจสูงสุด และเขตการบริหารใดๆ สามารถใช้อำนาจได้เฉพาะตามที่รัฐบาลกลางเลือกจะมอบหมายให้ทำการแทนเท่านั้น 

การรวมอำนาจสู่ศูนย์กลางนี้เองอาจเป็นปัจจัยหนึ่งที่นำมาสู่ปัญหา ซึ่งภาพยนตร์เรื่องนี้ได้หยิบยกมา สะท้อนถึงกฎหมายที่แก้ยากและไม่อาจคุ้มครองประชาชน รวมถึงการทำงานของหน่วยงานภาครัฐที่เพิกเฉยต่ออุบัติเหตุไฟไหม้และการเสียชีวิตของผู้ป่วยในเวลาต่อมา

หลังสื่อรายงานว่าคลับเเห่งนี้ไม่มีระบบดับเพลิง เหล่าประชาชนโกรธเกรี้ยวเเละลงถนนเพื่อประท้วงให้ทางหน่วยงานภาครัฐเเสดงความรับผิดชอบ นำไปสู่ความกดดันจนเกิดการเลือกตั้งครั้งใหม่ ปรับเปลี่ยนรัฐบาลในการบริหาร

4 เดือนหลังจากเกิดโศกนาฏกรรม กลับมีเหยื่อเข้ารักษาตัวในโรงพยาบาลตายเพิ่มอีก 37 คน จากมาตรฐานทางการแพทย์ที่ตกต่ำ จากน้ำยาฆ่าเชื้อในโรงพยาบาลที่ถูกเจือจางลงถึง 10 เท่าเพื่อผลกำไร จนกระทั่งบุคลากรในโรงพยาบาลจะตัดสินใจเผยความจริงที่ตนได้เป็นประจักษ์พยานแก่หนังสือพิมพ์ฉบับหนึ่ง นำมาสู่การเปิดโปงความฉ้อฉลครั้งมโหฬารของระบบสาธารณสุขและรัฐบาล ที่เดิมพันด้วยชีวิตของประชาชนเเละจริยธรรมของสื่อมวลชน 

Collective ได้สะท้อนถึงปัญหาด้านการเมืองของประเทศโรมาเนียได้เป็นอย่างดี และสามารถเทียบเคียงกับการเมืองในประเทศไทยได้หลายประเด็น ไม่ว่าจะเป็นภาครัฐที่พยายามแถลงการณ์อย่างบิดเบือนเพื่อให้ได้คำตอบดูสวยหรูเกินความจริง หรือการใช้อำนาจปิดปากสื่อมวลชน รวมไปถึงการเกาะเกี่ยวกันของกลุ่มทุน รัฐ (รวมทั้งโรงพยาบาล) เพื่อผลประโยชน์โดยไม่สนใจชีวิตของพลเมือง

ท้ายสุดแม้จะมีการเปลี่ยนตัวรัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข และรัฐมนตรีคนใหม่พยายามจะแก้ไข เปลี่ยนแปลง ระเบียบโครงสร้างการบริหารแบบเดิมที่ฟอนเฟะ แต่เขาก็ยังต้องสู้กับขั้วอำนาจของฝั่งรัฐบาล และซ้ำร้ายเหลือเกินที่ผลการเลือกตั้งอีกสมัยปรากฎว่าพรรครัฐบาลเป็นฝ่ายคว้าชัยอย่างถล่มทลาย 

หนังจบลงด้วยการทิ้งให้เราเห็นความหวังที่ริบหรี่ลงไปเรื่อยๆ แบบนั้น

Doc Club เสนอ "COLLECTIVE"
เข้าชิง 2 รางวัลออสการ์ปีนี้ สาขาภาพยนตร์สารคดียอดเยี่ยม และภาพยนตร์ต่างประเทศยอดเยี่ยม!
(ตัวอย่างหนัง/Trailer : https://www.facebook.com/DocumentaryClubTH/posts/3726159907495141)
 เริ่มฉาย : จันทร์ 12 เม.ย. เป็นต้นไปที่ House Samyan
(ซื้อบัตรได้หน้าโรง หรือจองที่แอพ House Cinema และ https://www.housesamyan.com/site/Movie/detail/688)

เกี่ยวกับผู้เขียน: ทิพากร เส้นเกษ เป็นนักศึกษาสาขานิเทศศาสตร์ เอกวารสารศาสตร์ ชั้นปีที่ 3 มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี

Football news:

Griezmann spoke with Hamilton and visited the Mercedes boxes at the Spanish Grand Prix
Barcelona feels that Neymar used it. He said that he wanted to return, but extended his contract with PSG (RAC1)
Aubameyang to the Arsenal fans: We wanted to give you something good. I am sorry that we could not
Atletico did not lose at the Camp Nou. Busquets' injury is the turning point of the match (and the championship race?)
Verratti injured his knee ligaments in PSG training. Participation in the Euro is still in question
Neymar's contract in one picture. Mbappe wants the same one
Manchester United would like to sign Bellingham in the summer, not Sancho. Borussia do not intend to sell Jude