Turkey

Çok konuşulacak araştırma... Zeus Sunağı nasıl kaçırıldı?

UNESCO Dünya Kültür Mirası olarak kabul edilen Bergama antik kentinden kaçırılan Zeus Sunağı bugün Berlin Müzesi’nin duvarlarını süslüyor. Eşsiz eserin 1870’li yıllarda Almanya’ya o dönem yol mühendisi olarak ülkemizde çalışan Carl Humann tarafından kaçırıldığı biliniyordu. Ancak Almanya eserin Osmanlı dönemi yöneticileri tarafından kendilerine satıldığını ileri sürerek kaçırılma olayını hiçbir zaman kabul etmedi. Türkiye’de bu konuda geniş bir araştırma yapılmadığından Almanya’nın savunması hep kabul gördü. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi öğretim üyesi Doç. Dr. Ali Sönmez, Osmanlı arşivlerine ve İstanbul Arkeoloji Müzesi arşivlerine girerek o dönemdeki yazışmaları inceledi. Araştırmasını ‘Yitik Miras Zeus Sunağı’ ismiyle kitaplaştıran Doç. Dr. Sönmez, “Ortaya çıkan gerçek, Zeus Sunağı’nın yarıdan fazlası kaçak yollarla götürülmüş olduğudur” dedi.

Çok konuşulacak araştırma... Zeus Sunağı nasıl kaçırıldı
Doç. Dr. Ali Sönmez

KAZI 9 YIL SÜRMÜŞ

Humann’ın kaçak kazılar sürdürdüğünü belirten Sönmez, “Humann, diğer antikalarla birlikte, ne olduğunu bilmeden Zeus Sunağı’na ait rölyef parçalarını da buldu ve bu eserleri yine kaçak yollarla Berlin’e gönderdi. 1869-1878 arasındaki 1871 senesinden itibaren Almanya’nın bizzat görevlendirmesiyle Humann, Bergama’da kaçak kazı yaparak Zeus Sunağı parçaları başta olmak üzere pek çok eseri kaçak yollarla Almanya’ya gönderdi.”

ÖNCE KAÇIR, SONRA İZİN AL

Eserlerin önemli bir kısmı yurtdışına götürüldükten sonra1878 yılında izin alınarak kazıya başlandı. İzinli yapılan kazılarda çıkan eserlerin de Osmanlı tarafına kalan kısmı için yani üçte bir bulan tarafa üçte ikisi Osmanlı’ya kalacaktı. Almanya bu eserlerin de koleksiyonun bütünlüğü açısından kendilerine verilmesini teklif edip siyasi ve diplomatik baskı yapınca eserler 20 Ağustos 1879’da 20 bin frank bedel karşılığında Almanya’ya terk olundu. İkinci sezon kazısından çıkan eserler de 28 Temmuz 1881 tarihinde yine 20 bin Frank karşılığında Almanya’ya devredildi.

OSMANLI’DAN ESERLERİ SAKLADI

Çok konuşulacak araştırma... Zeus Sunağı nasıl kaçırıldı
Carl Humann (solda)

Carl Humann’ın izini arşiv belgelerinden takip eden Doç. Dr. Sönmez, “1867 senesinde Dikili-Karaağaç ve Balıkesir-Bandırma yolu inşaatı imtiyazı büyük kardeşi Franz Humann’a verilince, ofisini ilk olarak Ayvalık’a daha sonra 1869’da Bergama’ya taşıdı. Daha sonra kaçak kazılara başladığını görüyoruz. Ortaya çıkardığı eserleri Osmanlı Devleti’nden saklayarak kendince küçük çaplı bir müze dahi kurmuştu” dedi.

Çok konuşulacak araştırma... Zeus Sunağı nasıl kaçırıldı
Bu belgeler ışığında eseri yeniden geri almak mümkün mü sorusuna ise Sönmez “Her eser yerinde güzeldir. Bugün sunağın bulunduğu alanda sadece bir çam ağacı var. O eserin yakıştığı yer Bergama” dedi.

‘BÜYÜK SORUNLAR YAŞIYORDUK’

Doç. Dr. Sönmez arşiv belgelerine bakarak bu satın almaları şöyle yorumladı: “Almanya açısından bu isteklerini elde etmesini sağlayacak şartlar 1878 senesine gelindiğinde oluşmaya başladı. O nedenle izin de bu tarihte verildi. Balkanlar’da birçok isyanla boğuşan, Rusya’ya karşı 1877-1878 (93 Harbi) savaşını kaybeden ve ekonomik olarak büyük sorunlar yaşayan Osmanlı Devleti bu tarihlerde, Almanya’nın iktisadi, siyasi, askeri ve kültürel nüfuz alanına girmeye başlamıştı.”

Football news:

Van Dijk - best Central defender of 2020, Trent-right, Robertson-left (ESPN)
Massimiliano Allegri: Ronaldo is a top player in terms of mentality. He has a new goal every year
Borussia Dortmund presented a collection with Spongebob as part of a deal with Nickelodeon
Woodward on Manchester United and trophies: there is a lot of work Ahead to achieve the stability needed
Neuer - best goaltender in 2020, Alisson-2nd, Oblak-3rd (ESPN)
Liverpool are Interested in 21-year-old Leipzig defender Konate
Niko Kovac: I'm Waiting for Golovin to return. But it might be better to wait another week or two