Poland

Jan Sarnowski mówi, kto zyska, kto straci na Polskim Ładzie PiS

Opinie

Jan Sarnowski, wiceminister finansów i pe³nomocnik ministra finansów ds. wspó³pracy miêdzynarodowej w VAT

materia³y prasowe

Alternatyw¹ dla podatku liniowego mo¿e byæ rycza³t lub przekszta³cenie jednoosobowej dzia³alnoœci w spó³kê kapita³ow¹, by skorzystaæ z estoñskiego CIT – mówi wiceminister finansów Jan Sarnowski.

Polski £ad wprowadza korzystne zmiany dla najmniej zarabiaj¹cych. Ale nie brakuje g³osów krytyki, ¿e zap³aci za to klasa œrednia.

Punktem wyjœcia reformy jest potrzeba przywrócenia elementarnej sprawiedliwoœci oraz zrównanie zasad osk³adkowania.

Mamy czas pandemii Covid-19 i potrzeby Narodowego Funduszu Zdrowia wci¹¿ rosn¹. Dlatego musimy zmieniæ obecny system, w którym to pracownicy ponosz¹ wiêkszy ciê¿ar ubezpieczenia zdrowotnego, proporcjonalnie do swoich dochodów, podczas gdy przedsiêbiorcy p³ac¹ ni¿sz¹ zrycza³towan¹ sk³adkê. Proponujemy, by wszyscy zap³acili sk³adkê wnosz¹c¹ 9 proc. osi¹ganych dochodów, bez mo¿liwoœci odliczenia jej od podatku.

Kto wiêc zyska na zmianach, a kto straci?

Reforma obejmie trzy grupy podatników: pracowników, emerytów i przedsiêbiorców. Z naszych wyliczeñ wynika, ¿e na zmianach zyska 67 proc. pracowników, a dla 20 proc. bêd¹ one neutralne. 10 proc. osób na etacie dop³aci poni¿ej 200 z³ miesiêcznie, a jedynie 2,7 proc. ponad 200 z³ miesiêcznie.

Zmiany bêd¹ korzystne dla 90 proc. emerytów, a jedna trzecia z nich przestanie w ogóle p³aciæ podatek. Tylko 0,3 proc. emerytów dop³aci wiêcej ni¿ 200 z³ miesiêcznie.

Przy za³o¿eniu, ¿e przedsiêbiorcy pozostaliby przy rozliczeniu w taki sposób, jak to robili w 2019 r., to tylko dziêki zmianom w kwocie wolnej i sk³adkach zmniejszy³oby siê ca³kowite obci¹¿enie ponad pó³ miliona biznesów, które automatycznie, bez zmian sposobu rozliczenia i bez korzystania z dodatkowych ulg, zap³ac¹ dziêki Polskiemu £adowi ni¿sze podatki i sk³adki.

Czy to oznacza, ¿e pozostali strac¹?

Zdecydowanie nie. Reforma zostawi w kieszeniach pracowników, emerytów i firm 14 mld z³. To bardzo du¿a obni¿ka podatków i silny impuls rozwojowy dla gospodarki. Wzroœnie konsumpcja, przedsiêbiorcy bêd¹ mieli wiêcej klientów, którzy wydadz¹ u nich wiêcej pieniêdzy. Ni¿sze opodatkowanie ni¿szych p³ac to równie¿ du¿y impuls dla osób nieaktywnych zawodowo. Dziêki wiêkszej atrakcyjnoœci powrotu na rynek pracy przedsiêbiorcy ³atwiej bêdzie znaleŸæ potrzebnych mu pracowników. Dodatkowo firmy bêd¹ mog³y skorzystaæ z kilkunastu nowych rozwi¹zañ, które u³atwi¹ im zatrudnienie nowych pracowników, innowacyjny rozwój i ekspansjê na nowe rynki.

Przedsiêbiorcy nadal bêd¹ mogli wybieraæ miêdzy skal¹ podatkow¹, stawk¹ liniow¹ 19 proc. oraz rycza³tem od przychodów ewidencjonowanych. Rycza³t i skala zyskaj¹ na atrakcyjnoœci. Zwiêkszy siê równie¿ dostêpnoœæ estoñskiego CIT-u.

Czytaj te¿: Rz¹d chce wiêcej spó³ek. Alternatywa dla podatku liniowego

Mo¿na odnieœæ wra¿enie, ¿e podatek liniowy stanie siê nieop³acalny. Czy celem jest zniechêcenie podatników do tej formy?

Stawka liniowa nadal bêdzie op³acalna przy dochodach ponad 16,5–17 tys. z³ miesiêcznie. To jednak nie jest dla nich jedyna opcja. Zmiany w podatkach mog¹ staæ siê impulsem dla przedsiêbiorców, by w d³u¿szej perspektywie czasowej przemyœleli formu³ê, w której prowadz¹ dzia³alnoœæ gospodarcz¹. D³ugofalowo mo¿e to przynieœæ korzyœci zarówno samym firmom, jak i polskiej gospodarce jako ca³oœci. Polski rynek wyró¿nia w Europie to, ¿e spó³ki kapita³owe stanowi¹ u nas tylko kilkanaœcie procent aktywnych przedsiêbiorstw. Wiêkszoœci¹ s¹ jednoosobowe dzia³alnoœci gospodarcze. Tymczasem np. w Estonii proporcje s¹ odwrotne. Przy podwy¿szonym ryzyku, np. du¿ych inwestycjach czy kredycie, warto rozwa¿yæ przekszta³cenie firmy w spó³kê kapita³ow¹. Daje to przedsiêbiorcy wiêksz¹ ochronê, bo nie odpowiada za biznes ca³ym swoim maj¹tkiem, ale jedynie do wysokoœci wniesionego przez siebie wk³adu. Dodatkowo przedsiêbiorca bêdzie móg³ wybraæ estoñski CIT, w który ³atwo wejœæ, przechodz¹c z dzia³alnoœci na w³asny rachunek w spó³kê kapita³ow¹.

Jednak w tym roku niewiele firm z niego skorzysta³o. Jako powód wymieniany by³ du¿y stopieñ skomplikowania przepisów. Czy teraz bêdzie proœciej?

W styczniu do systemu estoñskiego wesz³o ponad 300 firm. Bior¹c pod uwagê, ¿e by³ to okres miêdzy drug¹ a trzeci¹ fal¹ pandemii, to jest to bardzo dobry wynik. Pamiêtajmy, ¿e spó³ki wchodz¹ce w styczniu w system estoñski deklarowa³y, ile bêd¹ inwestowaæ przez kolejne cztery lata. Dla wielu by³a to trudna do pokonania bariera, g³ównie psychologiczna. W tym okresie kluczowe by³o dla nich bezpieczeñstwo. Obawiali siê o przetrwanie biznesu, czêsto o siebie i swoich najbli¿szych. Szczepienia nie by³y jeszcze dostêpne.

Jeœli sytuacja epidemiczna siê ustabilizuje, to decyzjê o przyst¹pieniu do systemu podejmie o wiele wiêcej podmiotów. Impulsem do tego bêd¹ zmiany wprowadzone przez Polski £ad. Wejœcie w system estoñski nie bêdzie ju¿ uzale¿nione od przeznaczenia podatkowych oszczêdnoœci na inwestycje. W przypadku ma³ych podatników ca³kowity poziom opodatkowania spó³ki i wspólnika (CIT i PIT) wyniesie 20 proc., a opodatkowanie wyst¹pi tylko przy wyp³acie zysku. Dziêki temu system estoñski bêdzie zdecydowanie atrakcyjniejszy ni¿ „zwyk³a" spó³ka z o.o., a nawet ni¿ opodatkowanie liniowe.

A drugie rozwi¹zanie dla firm?

Drugim rozwi¹zaniem jest rycza³t. Polska ma szanse na awans w rankingach oceniaj¹cych przyjaznoœæ systemu podatkowego dla przedsiêbiorców. Recept¹ na sukces jest szerokie udostêpnienie firmom uproszczonych form opodatkowania. Ju¿ w tym roku staliœmy siê na tym polu europejskim liderem, kiedy dla wielu firm otworzyliœmy mo¿liwoœæ przejœcia na podatek przychodowy, czyli rycza³t od przychodów ewidencjonowanych. By³ to krok postulowany i oczekiwany przez przedsiêbiorców. I ci nas nie zawiedli. Mimo trudnej sytuacji epidemicznej na przejœcie na rycza³t zdecydowa³o siê w styczniu a¿ 65 tys. firm. Widzimy, ¿e w okresie pogarszania siê sytuacji na rynku przedsiêbiorcy korzystaj¹ z tych rozwi¹zañ podatkowych, które gwarantuj¹ im bezpieczeñstwo i pewnoœæ rozliczeñ, redukuj¹ ryzyka. Przyk³adem jest masowe korzystanie w czasie pandemii z dobrowolnego mechanizmu podzielonej p³atnoœci (MPP) w VAT.

Rycza³t jest prost¹ form¹, ale mimo to niekiedy powstaj¹ w¹tpliwoœci, jak¹ stawkê zastosowaæ. WeŸmy przyk³ad dziennikarzy – powinni p³aciæ 8,5 czy 15 proc. rycza³tu?

Pracujemy nad uproszczeniem matrycy stawek, rozwa¿amy alternatywy dla aktualnej klasyfikacji. Chcemy, ¿eby wybór stawki podatku by³ bezpieczny i intuicyjny. Planujemy tak¿e urealnienie poziomu stawek. Ich matryca tworzona by³a 20 lat temu i w wielu bran¿ach nie oddaje ju¿ rzeczywistej sytuacji rynkowej. Zmiany powinny wejœæ w ¿ycie w 2023 r., najpóŸniej w 2024 r.

Czy planowane na³o¿enie sk³adki zdrowotnej na wynagrodzenia cz³onków zarz¹du nie obni¿y atrakcyjnoœci spó³ek?

Zmiany bêd¹ dotyczyæ cz³onków zarz¹dów uzyskuj¹cych wynagrodzenie z tytu³u powo³ania. Zap³ac¹ 9 proc. sk³adki zdrowotnej od dochodu, tak jak ka¿da inna osoba uzyskuj¹ca dochody z pracy czy œwiadczenia us³ug. Natomiast w³aœciciel – cz³onek zarz¹du jednoosobowej spó³ki z o.o. zap³aci 9 proc. sk³adki od œredniego wynagrodzenia, obliczanej nadal w sposób zrycza³towany. W przypadku wieloosobowej spó³ki z o.o. nie przewidujemy ¿adnych zmian. Samo posiadanie statusu wspólnika nie bêdzie wi¹za³o siê z tytu³em do ubezpieczenia zdrowotnego.

Wspomnia³ pan o mechanizmie podzielonej p³atnoœci. Jaki odsetek firm p³aci VAT w MPP?

Coraz wiêkszy. W lipcu 2018 r., a wiêc w pierwszym miesi¹cu obowi¹zywania dobrowolnego modelu, udzia³ mechanizmu podzielonej p³atnoœci wyniós³ 5,1 proc. W paŸdzierniku 2019 r., czyli zanim MPP sta³o siê dla czêœci transakcji obowi¹zkowe, by³o to ju¿ 16,3 proc.

Egzaminem dla mechanizmu podzielonej p³atnoœci by³a pierwsza fala pandemii. Gdyby nie by³o rzeczywistego zapotrzebowania na ten mechanizm, to odnotowalibyœmy znaczne spadki – tym bardziej ¿e wiele firm mia³o wtedy problem z p³ynnoœci¹. Tymczasem okaza³o siê, ¿e jest odwrotnie. Czas epidemii okaza³ siê prawdziwym boomem na split payment. W kwietniu 2020 r. w okresie „pierwszego lockdownu" jego udzia³ w ca³kowitej kwocie VAT wzrós³ do 52 proc. i ca³y czas roœnie. W kwietniu tego roku wynosi³ ju¿ prawie 67 proc. Oznacza to, ¿e aktualnie ponad dwie trzecie transakcji rozliczanych jest przez firmy w sposób, który daje im ochronê przed nierzetelnoœci¹ kontrahentów. Nic w tym dziwnego – w pandemii przedsiêbiorcy stawiaj¹ na bezpieczeñstwo i eliminuj¹ te ryzyka, na które maj¹ wp³yw. Dobrowolny MPP spisa³ siê tutaj na medal.

Wczeœniej pojawia³y siê zapowiedzi, ¿e stosowanie MPP bêdzie obowi¹zkowe. Czy tak siê stanie?

Nie prowadzimy prac w tym zakresie. Nie ma takiej potrzeby, poniewa¿ wielu przedsiêbiorców korzysta z systemu dobrowolnie.

Polski £ad przewiduje te¿ ulgê dla klasy œredniej. Dlaczego skorzystaj¹ z niej tylko pracownicy, a nie osoby na kontraktach B2B czy umowach cywilnoprawnych?

Skorzystaj¹ z niej pracownicy, poniewa¿ to oni, w przeciwieñstwie do przedsiêbiorców, nie maj¹ mo¿liwoœci zmiany sposobu opodatkowania. Jeœli chodzi o umowy zlecenia i umowy o dzie³o, to one s¹ opodatkowane na korzystnych zasadach dziêki mo¿liwoœci odliczenia podwy¿szonych kosztów – 20 proc., a czêsto nawet 50 proc. Nie s¹ te¿ zawsze w pe³ni osk³adkowane.

Czy planowane s¹ zmiany w zakresie opodatkowania i osk³adkowania tych umów?

Jesteœmy na pocz¹tku publicznych konsultacji. Rozmawiamy z rynkiem i nie wykluczamy zmian w tym zakresie.

Czy algorytm liczenia ulgi dla klasy œredniej musi byæ tak skomplikowany?

Potrzebny by³ precyzyjny mechanizm. Nale¿y pamiêtaæ, ¿e w praktyce niemal ¿aden pracownik nie bêdzie oblicza³ tej ulgi samodzielnie. Skorzysta z us³ugi Twój e-PIT.

Du¿a zmiana bêdzie dotyczyæ te¿ zwalczania szarej strefy. Na czym ma polegaæ?

Proponujemy rozwi¹zanie, które ochroni pracowników, którzy nie chc¹ byæ zatrudniani „na czarno" lub dostawaæ czêœci pensji „pod sto³em". Teraz to pracownik, nawet jeœli zg³osi naruszenie, musi zap³aciæ zaleg³y podatek od swojego wynagrodzenia. Chcemy, ¿eby ten obowi¹zek, tak¿e w zakresie zaleg³ych sk³adek ubezpieczeniowych, zosta³ przeniesiony na pracodawcê. Co wiêcej, takie zaleg³e daniny nie bêd¹ stanowiæ kosztu uzyskania przychodu.

Czy takie rozwi¹zania bêd¹ dotyczy³y tak¿e sytuacji, w których np. ZUS zakwestionuje umowê o dzie³o i uzna j¹ za umowê o pracê? Czy wówczas pracodawca te¿ zap³aci zaleg³e sk³adki?

Umowa o dzie³o to nie „szara strefa". W takim przypadku nie bêd¹ stosowane konsekwencje dotycz¹ce nielegalnego zatrudnienia.

Jan Sarnowski podsekretarz stanu w ministerstwie finansów, pe³nomocnik ds. wspó³pracy miêdzynarodowej w zakresie VAT. Doœwiadczenie zawodowe zdobywa³ w kancelariach doradztwa prawnego i podatkowego w Berlinie i Warszawie. Absolwent Wydzia³u Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego oraz Uniwersytetu w Kolonii (LL.M.).

Football news:

Two new investigations are being conducted against the President of Angers in the case of sexual violence
If Mbappe has any quality, it is modesty. Pochettino on the words of coach Metz about Kilian
Xavi will not negotiate with Barcelona until Koeman is sacked. He does not want to betray Ronald
Werner signed a preliminary contract with Bayern in 2019, but canceled the transfer after learning that Kovac and Salihamidzic were against his transfer
Carlo Ancelotti: Benzema has time to take the Golden Ball. He is like wine - the older, the better
Ronaldo's mother wants her son to return to Sporting. They adore Cristiano - and have already named an academy in his honor
Kepa deflected 7 shots in penalty shootouts for Chelsea, breaking the Czech record