Poland

Wspólne wartości dla przyszłego rządu Polski

Opinie

Bloomberg

O ile opozycja podziela pryncypia, o tyle uzgodnienie przezeñ wspólnej polityki gospodarczej mo¿e byæ problemem, szczególnie w inwestycjach, zdrowiu i finansach publicznych.

Pryncypia ideologiczne rz¹dz¹cych w ka¿dym kraju nawi¹zuj¹ do podstawowych wartoœci partii tworz¹cych rz¹d. Wiele z tych wartoœci jest zwykle zawartych w konstytucji, wiêc s¹ wspólne dla du¿ej wiêkszoœci wyborców. Ale ostatnie lata pokaza³y, ¿e w niektórych krajach, m.in. w Polsce, zapisy konstytucyjne niekoniecznie s¹ wspólne dla wszystkich partii politycznych i mog¹ byæ interpretowane w sposób bardzo zró¿nicowany. W przypadku ugrupowañ mocno opozycyjnych wobec PiS i Solidarnej Polski dla solidnej budowy potencjalnego rz¹du potrzebna jest jednoœæ w akceptacji, precyzja zapisów oraz stabilnoœæ regu³ i kluczowych wartoœci.

Ta jednoœæ zosta³a ju¿ pokazana przy okazji wielu wyborów: parlamentarnych, samorz¹dowych, prezydenckich i europejskich. Ostatnio przy okazji wyborów prezydenta Rzeszowa. Dotycz¹ce Polski dyskusje w Parlamencie Europejskiego pokaza³y z kolei precyzyjnie, w jakich wa¿nych kwestiach i jak dalece pryncypia obecnego polskiego rz¹du ró¿ni¹ siê od pryncypiów obowi¹zuj¹cych w krajach UE (mo¿e z wyj¹tkiem Wêgier).

Lista pryncypiów

Jakie idee powinny stanowiæ fundament budowy instytucji prawnych i programów rz¹dowych w obszarze polityki gospodarczej i zagranicznej? Oto one:

1. Trójpodzia³ w³adzy (ustawodawcza, wykonawcza i s¹downicza);

2. Traktowanie Trybuna³u Sprawiedliwoœci UE jako S¹du Najwy¿szego w kwestiach objêtych traktatami UE;

3. Niezale¿noœæ od rz¹du mediów publicznych;

4. Dominacja prywatnej w³asnoœci œrodków produkcji i dystrybucji;

5. Dba³oœæ o wysok¹ konkurencyjnoœæ rynków dóbr i us³ug w UE;

6. Totalna, szybka przebudowa sektora energetycznego i sektora wodnego wobec perspektywy kryzysu klimatycznego na wielk¹ skalê;

7. Stopniowy wzrost wspólnych wydatków UE do ok. 2 proc. unijnego PKB. Wydatki publiczne w krajach UE, o których decyduj¹ narodowe parlamenty, to 40–50 proc. PKB poszczególnych krajów, podczas gdy wspólne wydatki UE to tylko oko³o 1 proc. unijnego PKB. Rola narodowych parlamentów w sprawach podatków i wydatków publicznych pozostanie wiêc dominuj¹ca.

8. Wspó³praca w obszarze polityki zagranicznej i obronnej, przede wszystkim w ramach UE, poszerzona o wspó³pracê z USA, Wielk¹ Brytani¹ i Ukrain¹, a w obszarze polityki monetarnej – w ramach strefy euro;

9. Oprócz wymienienia tych wartoœci trzeba odnotowaæ, ¿e Polska nale¿y nadal do krajów doganiaj¹cych. Tempo wzrostu gospodarczego zale¿y w nich silnie od transferu technologii z krajów wysoko rozwiniêtych, a ten transfer zale¿y od udzia³u inwestycji w dochodzie narodowym. W Polsce jest on niski, wiêc rola inwestycji zagranicznych jest potencjalnie du¿a. Modelowym przyk³adem w UE w tej dziedzinie jest Irlandia.

Pryncypia nr 4 i 5 maj¹ zapewniæ, ¿e celem systemowej transformacji gospodarki socjalistycznej w kapitalistyczn¹ by³a i bêdzie konkurencyjna gospodarka rynkow¹.

Dwa rz¹dy tzw. Zjednoczonej Prawicy nie akceptowa³y i nadal nie akceptuj¹ idei nr 1 oraz 2, 8 i 9. Rz¹d Beaty Szyd³o nie akceptowa³ te¿ idei 3 i 5. Obecny rz¹d Mateusza Morawieckiego zacz¹³ czêœciowo akceptowaæ te idee, ale jak dot¹d g³ównie w s³owach.

Co dzieli opozycjê

Akceptacja wszystkich wymienionych dziewiêciu idei przez wszystkie partie opozycyjne (mo¿e z wyj¹tkiem Konfederacji) wydaje siê byæ potwierdzona ich w³asnymi dokumentami. Wiêkszym problemem mo¿e byæ uzgodnienie wspólnej polityki gospodarczej, szczególnie w zdrowiu, inwestycjach i finansach publicznych.

W obszarze zdrowia potrzebna jest akceptacja przez now¹ lewicê dwóch faktów. Jeden to niemo¿liwoœæ eliminacji kolejek na wiele us³ug zdrowotnych (a niektóre z nich s¹ bardzo d³ugie) bez wprowadzenia wspó³p³acenia i konkurencji cenowej miêdzy us³ugodawcami. Drugi fakt to pojawienie siê w Polsce du¿ego prywatnego sektora us³ug zdrowotnych. Œwiadczy on us³ugi dla ludzi relatywnie bardziej zamo¿nych (choæ i dla pacjentów NFZ), którzy równoczeœnie p³ac¹ wysokie sk³adki do NFZ. Czy w tej sytuacji w³aœciwe by³oby zwiêkszanie tych sk³adek?

Wzrost dofinansowania ZUS, wiêksze wydatki mieszkaniowe dla ludzi m³odych, ma³o zarabiaj¹cych i wiêksze publiczne wydatki zdrowotne mog¹ silnie zwiêkszyæ d³ug publiczny. Czy nowa lewica by³aby sk³onna zgodziæ siê na podniesienie obni¿onych stawek VAT 0, 5 i 9 proc.?

Po 2027 r. znacznie zmalej¹ fundusze UE na inwestycje w Polsce. Powstaje pytanie, jak zwiêkszyæ inwestycje prywatne, krajowe i zagraniczne, by podtrzymaæ ogólne nak³ady inwestycyjne? Do nastêpnych wyborów jest prawdopodobnie sporo czasu na udzielenie odpowiedzi. Wyniki wyborów samorz¹dowych w ostatnim tygodniu, szczególnie w Rzeszowie, oraz silne podzia³y wewn¹trz koalicji rz¹dowej zapewne zmniejszy³y zainteresowanie prezesa Kaczyñskiego przedterminowymi wyborami parlamentarnymi.

Prezydent Warszawy wydaje siê byæ naturalnym kandydatem nr 1 na prezydenta Polski (w kolejnych wyborach 2025 r. – red.). Maj¹c kiedyœ swojego prezydenta, obecna opozycja nie musia³aby mieæ 276 pos³ów w Sejmie, wystarczy zwyk³a wiêkszoœæ. Jest natomiast co najmniej dwóch naturalnych kandydatów na premiera. To przywódcy Ruchu 2050 i Koalicji Obywatelskiej. Kluczowe jest jednak to, ¿e ró¿nice programowe miêdzy ich partiami nie s¹ du¿e. Niech o wyborze premiera zadecyduj¹ wyniki wyborów i umiejêtnoœci przywódców stworzenia koalicyjnej wspó³pracy w przysz³ym parlamencie.

Autor jest g³ównym ekonomist¹ BCC, w latach 1989–2001 by³ doradc¹ rz¹dów RP oraz w NBP

Football news:

Ronaldinho: I'm watching Milan, I hope they will continue to progress. I'm waiting for Monza in Serie A
Lautaro Martinez: Messi is the best player in the world. He is a model for everyone, we must learn from him
Manchester United and Real Madrid are close to an agreement on Varane. The defender will be paid 45-55 million euros
Fernando Torres took charge of the Atletico U19 team
Milan is Interested in Brandt from Borussia Dortmund
Novak Djokovic: Zlatan is a real fighter and a champion. I hope Milan will perform well in the Champions League
Lewandowski about the prize for the best player in Germany: Getting it twice in a row is a rare phenomenon, I am proud