logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo logo
star Bookmark: Tag Tag Tag Tag Tag
Nepal

मकैबाली सखाप पार्ने अमेरिकी फौजी किरा नेपालमा भेटियो

३१ साउन, काठमाडौं । मकैबाली सखाप पार्ने अमेरिकी फौजी किरा नेपाल भित्रिएको पुष्टि भएको छ । प्लान्ट क्वारेन्टाइन तथा विषादी ब्यवस्थापन केन्द्रका अनुसार ललितपुर, काभ्रेपलाञ्चोक, सिन्धुपाल्चोक, चितवन, नवलपरासीलगायतका जिल्लाका मकै खेतिमा यो किराको संक्रमण भेटिएको हो ।

नेपाल कृषि अनुसन्धान परिषद् (नार्क) का किट वैज्ञानिक अजयरत्न बज्राचार्य र बिनु भाटको अनुसन्धानमा फौजी किरा नेपाल प्रवेश गरेको पुष्टि भएपछि प्लान्ट क्वारेन्टाइन तथा विषादी व्यवस्थापन केन्द्रले किराबारे थप अनुसन्धान अगाडि बढाएको थियो । नेपालमा पहिलोपटक देखिएको यो किराले छोटो समयमै मकैबाली सखाप पार्ने भएकाले कृषि क्षेत्रमा चिन्ता थपिएको प्लान्ट क्वारेन्टाइन तथा विषादी व्यवस्थापन केन्द्रका प्रवक्ता रामकृष्ण सुवेदीले बताए ।

पूर्वको झापादेखि पश्चिमको दाङ जिल्लाका विभिन्न भागबाट संकास्पद नमूना केन्द्रले परिक्षणका लागि भारत पठाएको थियो । भारतीय कृषि अनुसन्धान परिषद्को कृषि किट संशाधन ब्यूरो बैङ्लोरले गरेको परिक्षणमा अवशेष पुष्टि भएको प्रवक्ता सुवेदीले बताए ।

फौजी किराको विशेषता

स्पोडोपेट्रा फ्रेगिपेड्रा जे.ई.स्मीथ वैज्ञानिक नाम रहेको यो किरालाई अमेरिकी फैजी किरा भनेर संसारभर चिनिन्छ । यसका अलवा यो किराको कारडि्रना फ्रेगिपेड्रा लगायत सातवटा फरक वैज्ञानिक नाम पनि छन् । उक्त किरालाई जर्मनीमा हेरवूर्म र स्पेनमा कोगोल्लेरो डेल माईज नामले पनि चिनिन्छ ।

देशपिच्छे यसको नाम फरक रहेको पाईन्छ । हल्का खैरो र सादा पहेँलो रङ्गको यो किराको अण्डा ०.४ लामो र ०.३ एमएम अग्लो हुन्छ । उस्तै उचाईका तर ४.५ सेन्टिमिटर लामो यसको लाभ्रा हुन्छ । यो किराको वयस्क भाले १.६ सेन्टिमिटर लामो र यसको पखेटाको फैलावट ३.७ सेन्टिमिटर हुन्छ । किराको वयस्क पोथी भालेभन्दा केही ठूलो हुन्छ । वयस्क पोथी १.७ सेन्टिमिटर लामो र यसको पखेटाको फैलावट ३.८ सेन्टिमिटर हुने किराहरुको वैज्ञानिक इन्साइकोपिडियाले उल्लेख गरेको छ ।

अमेरिकापछि पहिलोपटक सन् २०१६ मा पश्चिमी अफ्रिकामा देखिएको फौजी किरा अहिले एसियाको २५ मुलुकमा फैलिएको छ । सन् २०१६ पछिको साँढे दुई वर्षमा यो किराको फैलावट ब्यापक देखिएको छ । यो किराको पुतली एक रातमा १०० किलोमिटरसम्म यात्रा गर्न सक्ने वैज्ञानिकहरुको दाबी छ ।

मकैमा देखिने असर

फैजी किराले भर्खरै उम्रदै गरेको मकैको पातदेखि डाँठ, घोगा र बोट नै सखाप पार्छ । नेपालको प्रमुख खाद्यान्न बालीहरुमध्ये एक मकैको उत्पादनमा किराले ठूलो असर पुर्‍याउन सक्ने प्लान्ट क्वारेन्टाइन तथा विषादी व्यवस्थापन केन्द्रका वरिष्ठ बाली संरक्षण अधिकृत एवं प्रवक्ता रामकृष्ण सुवेदी बताउँछन् ।

किरा नियन्त्रणका लागि छलफल अगाडि बढाइएको केन्द्रका उनले जानकारी दिए । प्लान्ट क्वारेन्टाइन तथा विषादी व्यवस्थापन केन्द्रका प्रमुख डा.डिल्लीराम शर्माको संयोजकत्वमा किरा चुनौतीबारे अध्ययन गर्न गठन १२ सदस्यीय उच्चस्तरीय समिति भएको छ । भदौ १ गते आइतबार समितिले कृषि, मकैबाली तथा किरासम्बन्धी सरोकारवाला, सरकारी अधिकारी, संघसंस्था र वैज्ञानिकबीच फौजी किराको प्रकोप नियन्त्रणबारे छलफल कार्यक्रम आयोजना गरेको प्रवक्ता सुवेदीले बताए ।

सबै तस्वीर :  प्लान्ट क्वारेन्टाइन तथा विषादी व्यवस्थापन केन्द्र

All rights and copyright belongs to author:
Themes
ICO